کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٥٩ - پرسش و پاسخ

نسبت به ما داشته باشد. تعبير «حقوق الهى» صحيح است، اما نه به آن معنايى كه از آن برداشت هاى غلط مى‌شود؛ يعنى امر گزافى و دستور تحكّم آميز. خدا كه نيازى ندارد و نمى‌خواهد به كسى زور بگويد. امر و نهى الهى هم به جهت مصلحت ما و از سر لطف و محبت او است. خداوند متعال از روى فضلى كه نسبت به بندگان خود دارد و مى‌خواهد ما را به كمال برساند اين امر و نهى ها را به ما مى‌كند. پس امر الهى است، اما نه امر الهى تحكّم آميز، بى مبنا و گزاف؛ بلكه مبتنى بر مصالح و مفاسد واقعى مى‌باشد.

پرسش و پاسخ

پرسش: قاعده تلازم بين حق و تكليف، آيا مربوط به جامعه بشرى است و يا در رابطه بين انسان و خداوند نيز مطرح است؟ حقوق و تكاليف الهى نسبت به بشر چگونه است؟ آيا حق خدا بر مردم، براى خدا، ايجاد تكليف مى‌كند؟

پاسخ: پاسخ به اين سؤال نياز به بحثى مفصل دارد كه بايد در جاى خود مطرح شود، اما در اين جا به يك پاسخ اجمالى اكتفا مى‌كنيم:

ما در ارتباط با خدا، هيچ حقى بر خدا نداريم و خداوند متعال نيز تكليفى در مقابل ما ندارد. خداوند متعال، خودش از باب لطف و تفضلى كه دارد، در مواردى در قبال خَلق، تكاليفى بر خود قرار داده است؛ يعنى حقوقى براى بندگانش، عليه خودش تعين كرده است؛ براى مثال، اين كه خداوند متعال مى‌فرمايد: كَتَبَ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ[١]، نه به اين معنا است كه ما براى خدا تعيين تكليف كنيم و يا حقى پيدا كنيم؛ لكن خداوند متعال از باب فضل خود، بر خودش الزام كرده كه به بندگانش رحمت داشته باشد. يا اين كه فرموده است: