کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٨٣ - مرورى بر بحث جلسه قبل

رابطه متقابل مردم و حكومت (٤)

مرورى بر بحث جلسه قبل

بحثى كه در جلسه گذشته مطرح شد و تا حدى كه وقت و بضاعت بنده اجازه مى‌داد گفتگوهايى در خصوص آن انجام گرفت، رابطه مردم و حكومت از ديدگاه اسلام و غرب بود. خلاصه بحث گذشته اين بود كه اين مسأله را به دو شيوه مى‌توان مورد بررسى قرار داد: يكى به صورت يك قضيه تاريخى و ديگرى به شيوه تحليلى.

در شيوه تاريخى اين مسأله بررسى مى‌شود كه در عالم اسلام كسانى كه به نام اسلام حكومت كرده اند، رابطه اشان با مردم چگونه بوده است، و هم چنين در عالم غرب كسانى كه با ايدئولوژى هاى غير اسلامى حكومت كرده اند رابطه اشان با مردم چگونه بوده است.

بيان كرديم كه متأسفانه در هر دو مورد، هم در عالم اسلام و هم در عالم غرب، جاى انتقاد و اشكال فراوانى وجود دارد. همه ما مى‌دانيم كه هنوز چند دهه از رحلت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) نگذشته بود كه كسانى به نام جانشينى پيامبر(صلى الله عليه وآله) و حتى به نام جانشينى خدا حكومت كردند و كارهايى كردند كه در حكومت غير دينى هم كم نظير است. كارهايى كه بنى اميه و بعد از آنها بنى عباس كردند، تنها نشانى كه نداشت حكومت اسلامى بود، ولى به هر حال به نام اسلام حاكم بودند. بنابراين اگر كسى بخواهد رابطه حكومت با مردم را از لحاظ تاريخ مسلمانان بررسى كند، طبعاً به نتايج خوبى نمى‌رسد. اين بدان