کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٣ - رويكردهاى مختلف در بحث رابطه متقابل مردم و حكومت

رابطه متقابل مردم و حكومت (٣)

رويكردهاى مختلف در بحث رابطه متقابل مردم و حكومت

موضوع مورد بحث، يعنى روابط متقابل مردم و حكومت را از چند زاويه مى‌توان مورد مطالعه و بررسى قرار داد. يكى از ديدگاه تاريخى؛ يعنى اين كه بررسى كنيم حكومت هايى كه در طول تاريخ در جوامع بشرى وجود داشته، چگونه روابطى بين آن ها و مردم برقرار بوده است. اين رويكرد مستلزم كارى گسترده است كه بيشتر نياز به اطلاعات تاريخى دارد.

زاويه ديگر، بررسى وضع فعلى جهان و روابطى كه بين مردم و حكومت ها در جهان امروز وجود دارد و به صورت يك بحث توصيفى است. در اين رويكرد، روابط موجود بين دولت ها و مردمِ تحت حاكميت آنها در جوامع مختلف، به حسب مكاتب و ايدئولوژى هاى مختلف بيان مى‌شود، كه البته اين توصيف، زمينه اى براى ارزشيابى بعدى نسبت به ميزان مطلوبيت انواع گوناگون اين روابط مى‌شود، ولى به هر حال اصل بحث يك بحث توصيفى است.

زاويه ديگر، مربوط به ديدگاه اسلام درباره حكومت و رابطه حكومت با مردم است كه خود اين مسأله را هم از دو نظر مى‌توان مورد بررسى قرار داد: يكى به صورت يك بحث دستورى و تئوريك، و ديگر به صورت بحثى موضوعى و عينى. در زمينه مشاهدات عينى حكومت اسلامى، مى‌توان رابطه حكومت با مردم را از زمانى كه حكومت اسلام به دست پيغمبر اكرم(صلى الله عليه وآله) در