کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٦ - تصديق، حقيقت ايمان؟

متفاوتند و ايمان علاوه بر علم، مؤونه ديگرى نيز لازم دارد و چيزى بيش از «دانستن» است. يكى از تفاوت هايى كه در قرآن بين علم و ايمان گذاشته شده همين است كه وقتى دليل وبرهان بر چيزى اقامه شد، عقل انسان چاره اى جز تسليم و تصديق ندارد، اما ايمان يك مسأله اختيارى است و جبراً حاصل نمى‌شود. وقتى چراغ روشن است و چشم شما هم سالم است و روشنايى چراغ را مى‌بينيد، بخواهيد و نخواهيد، علم به روشن بودن براى شما حاصل است. طبق آن تعريف، در اين فرض ايمان هم حاصل است، اما طبق تعريف قرآن ممكن است با وجود حصول علم، ايمان به روشن بودن چراغ، در نفس شما وجود نداشته باشد. از جمله شواهدى كه در قرآن بر اين مطلب وجود دارد در داستان فرعون و فرعونيان با حضرت موسى(عليه السلام) است.

قرآن مى‌فرمايد، ما ٩ معجزه به حضرت موسى داديم و او را با ٩ معجزه به سوى فرعون و قومش فرستاديم. آن حضرت، معجزات را يكى پس از ديگرى براى مردم ظاهر كرد كه اولين آنها همان مسأله معروف اژدها شدن عصا بود. هم چنين «يد بيضا» يكى ديگر از معجزات آن حضرت بود. واكنش فرعون در برابر حضرت موسى(عليه السلام) و معجزات آن حضرت اين بود كه به قومش مى‌گفت: يَأَيُّهَا الْمَلاَُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِلَه غَيْرِى[١]؛ اى بزرگان قوم، من جز خويشتن براى شما خدايى نمى‌شناسم. «مَا عَلِمْتُ» از ماده «علم» است، يعنى علم به الهى غير از خود براى شما ندارم. قرآن از زبان حضرت موسى(عليه السلام)اين مسأله را رد كرده و مى‌فرمايد: لَقَدْ عَلِمْتَ مَا أَنْزَلَ هَؤُلاَءِ إِلاَّ رَبُّ السَّمَوَتِ وَ الاَْرْضِ[٢]؛ قطعاً مى‌دانى كه اين [ نشانه ها ] را جز پرودگار آسمان ها و زمين نازل نكرده است. از نظر ادبيات عرب دو تأكيد، يكى حرف «لام مفتوح» و ديگرى «قد» در اين آيه