کاوش ها و چالش ها
(١)
رابطه متقابل مردم و حكومت
٩ ص
(٢)
تضايف حق و تكليف
٩ ص
(٣)
انواع تضايف بين مفاهيم
١٠ ص
(٤)
دو نوع رابطه بين حق و تكليف
١٢ ص
(٥)
حق و تكليف نسبت به خدا
١٤ ص
(٦)
فلسفه وجودى حكومت
١٩ ص
(٧)
حق و تكليف حكومت در رابطه با تأمين امنيت و نظاير آن
٢٢ ص
(٨)
فلسفه  اى ديگر، وظايفى ديگر
٢٥ ص
(٩)
تأثير اختلاف مبانى در تعيين حقوق و تكاليف متقابل مردم و حكومت
٢٨ ص
(١٠)
تأمين مصالح معنوى، اصلى  ترين وظيفه حكومت
٢٩ ص
(١١)
پرسش و پاسخ
٣٢ ص
(١٢)
رابطه متقابل مردم و حكومت
٣٩ ص
(١٣)
مرورى بر مباحث پيشين
٣٩ ص
(١٤)
رابطه « حق» و « عدل»
٤٠ ص
(١٥)
ملاك تعيين حق ديدگاه حقوق طبيعى و حقوق پوزيتيويستى
٤٢ ص
(١٦)
ديدگاه اسلام در مورد ملاك تعيين حق
٤٨ ص
(١٧)
اختلاف اساسى اسلام و غرب در ملاك تعيين حقوق
٥٢ ص
(١٨)
ملاحظات شريعت در بيان رابطه افعال با مصالح و مفاسد
٥٥ ص
(١٩)
مصلحت تسهيل
٥٦ ص
(٢٠)
خداوند، يگانه آمر و ناهى اصيل
٥٨ ص
(٢١)
پرسش و پاسخ
٥٩ ص
(٢٢)
رابطه متقابل مردم و حكومت
٦٣ ص
(٢٣)
رويكردهاى مختلف در بحث رابطه متقابل مردم و حكومت
٦٣ ص
(٢٤)
مطالعه توصيفى رابطه متقابل مردم و حكومت در اسلام
٦٧ ص
(٢٥)
مطالعه توصيفى رابطه متقابل مردم و حكومت در نظام دموكراسى
٧٣ ص
(٢٦)
مزدورى سرمايه  داران، نقش حقيقى دولت  ها در دموكراسى غربى
٧٧ ص
(٢٧)
پرسش و پاسخ
٧٩ ص
(٢٨)
رابطه متقابل مردم و حكومت
٨٣ ص
(٢٩)
مرورى بر بحث جلسه قبل
٨٣ ص
(٣٠)
مقايسه رابطه متقابل مردم و حكومت در اسلام و غرب؛ رويكرد توصيفى
٨٥ ص
(٣١)
الف) حكومت، مردم؛ و رابطه آن دو در انديشه غربى
٨٦ ص
(٣٢)
اشكال اول بر اين نظريه
٨٩ ص
(٣٣)
اشكال سوم
٩١ ص
(٣٤)
اشكال دوم
٩٠ ص
(٣٥)
اشكال چهارم
٩٢ ص
(٣٦)
جمع  بندى اشكالات اين نظريه
٩٣ ص
(٣٧)
حكومت، مردم، و رابطه آن دو در تفكر اسلامى
٩٤ ص
(٣٨)
پرسش و پاسخ
١٠٠ ص
(٣٩)
رابطه متقابل مردم و حكومت
١١١ ص
(٤٠)
رابطه مردم و حكومت فرمانبرى و فرمانروايى، يا ؟
١١١ ص
(٤١)
جايگاه مردم و حاكم در انديشه سياسى اسلام
١١٥ ص
(٤٢)
انديشه سياسى اسلام مردم و حاكم، مسؤول در برابر خداوند
١١٨ ص
(٤٣)
خلاصه بحث
١٢١ ص
(٤٤)
رابطه متقابل مردم و حكومت
١٣٣ ص
(٤٥)
مرورى بر بحث جلسه پيشين
١٣٣ ص
(٤٦)
نگاه اسلام به مردم و حكومت
١٣٤ ص
(٤٧)
تأمين مصالح معنوى، وظيفه حكومت و حق مردم در حكومت اسلامى
١٣٧ ص
(٤٨)
پرسش و پاسخ
١٤١ ص
(٤٩)
ايمان، گوهر دعوت انبيا
١٥٥ ص
(٥٠)
مقدمه
١٥٥ ص
(٥١)
ايمان، محور اصلى دعوت انبيا
١٥٦ ص
(٥٢)
روش صحيح تحقيق در اين مسأله
١٥٨ ص
(٥٣)
محور دعوت انبيا از نگاه قرآن
١٦٠ ص
(٥٤)
كفر، سرمنشأ اصلى انحطاط
١٦٤ ص
(٥٥)
چند پرسش اساسى در بحث ايمان
١٦٩ ص
(٥٦)
پرسش و پاسخ
١٧٠ ص
(٥٧)
ايمان، گوهر دعوت انبيا
١٧٣ ص
(٥٨)
حقيقت ايمان
١٧٣ ص
(٥٩)
تصديق، حقيقت ايمان؟
١٧٤ ص
(٦٠)
تلازم ايمان با شك و جهل؟!
١٧٧ ص
(٦١)
قرآن و « تقابل علم و ايمان»
١٨٠ ص
(٦٢)
رابطه ايمان با « علم» و « اختيار»
١٨٥ ص
(٦٣)
نظريه صحيح در باب حقيقت ايمان
١٨٢ ص
(٦٤)
مقدمه ايمان يقين منطقى يا يقين عرفى؟
١٨٨ ص
(٦٥)
دو عامل ازدياد و تقويت ايمان
١٩٠ ص
(٦٦)
چكيده بحث
١٩١ ص
(٦٧)
ايمان، گوهر دعوت انبيا
١٩٣ ص
(٦٨)
متعلَّق ايمان در آيات قرآن
١٩٥ ص
(٦٩)
رابطه « ايمان به ملايكه» و بحث « تجربه نبوى»
١٩٨ ص
(٧٠)
ايمان به همه انبيا، لازمه ايمان حقيقى
٢٠٥ ص
(٧١)
ديدگاه  هاى ديگر در مورد متعلَّق ايمان
٢٠٧ ص
(٧٢)
رابطه پذيرش تاريخى انبيا و ايمان
٢٠٩ ص
(٧٣)
ايمان، گوهر دعوت انبيا
٢١٣ ص
(٧٤)
مرورى بر مباحث پيشين
٢١٣ ص
(٧٥)
« تجربه نبوى» و « تفسير هرمنوتيكى» شبهاتى براى تضعيف ايمان
٢١٤ ص
(٧٦)
پاسخى اجمالى از اين دو شبهه
٢١٦ ص
(٧٧)
شبهه  اى ديگر
٢١٧ ص
(٧٨)
تعارض وحى با علم و عقل
٢١٨ ص
(٧٩)
قرآن و افلاك نه  گانه بطلميوسى
٢٢١ ص
(٨٠)
قرآن و نظريه « تكامل انواع»
٢٢٦ ص
(٨١)
مشكل مجاز و استعاره در قرآن
٢٢٨ ص
(٨٢)
پاسخ اين شبهه
٢٣٢ ص
(٨٣)
چكيده بحث شبهات ناظر بر استناد به ظواهر قرآن
٢٣٥ ص
(٨٤)
پرسش و پاسخ
٢٣٦ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١١٧ - جايگاه مردم و حاكم در انديشه سياسى اسلام

مقابل حكم او تمام مردم يكسانند، چه پيغمبر و امام و ولىّ فقيه باشند و چه از شهروندان عادى. حتى اگر برده اى با پيامبر يا امام يا ولىّ فقيه به عنوان رهبر مسلمين، نسبت به يك موضوع حقوقى اختلاف پيدا كنند، وقتى نزد قاضى مراجعه كنند، بايد يكسان كنار هم بنشينند و قاضى هم بايد با آنها يكسان سخن بگويد. قاضى حق ندارد در مقام قضاوت تبعيض قايل شود و يكى را مثلاً با عنوان «حضرت نبى اكرم» مخاطب ساخته، ديگرى را «عبد بيچاره» خطاب نمايد، بلكه بايد هر دو را يكسان نگاه كند[١]. اگر لقب مى‌گويد، بايد هر دو را با لقب بگويد، اگر با كنيه مى‌گويد، بايد هر دو را با كنيه بگويد، يك جور با آنها حرف بزند و يك جور به آنها گوش بدهد. اين كه يكى پيامبر است و ديگرى برده، هيچ تفاوتى در اين مسأله ايجاد نمى‌كند.

پيامبر نيز حق ندارد به دل خواه خود، هر چه كه خواست به مردم ديكته كند، تا روزى گفته شود چون مردم او را انتخاب نكرده اند و حكومت بر وفق خواست مردم نيست، پس حكومت، ديكتاتورى و حاكم نيز ديكتاتور است! پيامبر و غير او، هرگز حق ندارند حتى يك كلمه بر خلاف حكم خدا حكمى صادر كنند. او، و به طور كلى حاكم اسلامى، مجرى قانون است؛ اما نه قانون مردم بلكه قانون خدا. او فرمانبردار است، اما نسبت به خدا. از خودش هيچ اراده اى ندارد: وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الاَْقاويلِ لاََخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمينِ ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتينَ[٢]؛ يعنى اگر پيامبر(صلى الله عليه وآله) سخنى را به دروغ بر ما ببندد و قانونى را كه ما وضع نكرده ايم، بگويد اين قانون خدا است، ما به سختى با او برخورد مى‌كنيم:


[١] بر اساس روايات و آموزه هاى اهل بيت عصمت و طهارت(عليهم السلام) قاضى بايد حتى در نگاه ظاهرى نيز عدالت را رعايت كند. چنان چه در نامه امام على(عليه السلام) به محمد بن ابوبكر، استاندار مصر آمده است: «وَ آسِ بَيْنَهُمْ فى اللَّحْظَةِ و النَّظْرَةِ...» با مردم در نگاه هايت و در نيم نگاه و خيره شدن به آنان به تساوى رفتار كن...» (ر.ك: نهج البلاغه، فيض الاسلام، نامه ٢٧.) [٢] حاقه (٦٩)، ٤٤ـ٤٦.