روايات نقل شده از ائمه نيز تنافى به چشم مى‌خورد؛ چراكه برخى ما را به اميدوار بودن سفارش مى‌كنند و يأس و نوميدى را مذمت مى‌نمايند، ولى همين روايت ما را از آرزو داشتن برحذر مى‌دارد. حال بايد بررسى كرد آيا واقعاً آرزوى بلند و درازمدت داشتن عيب است و عملى ناشايست محسوب مى‌گردد؟ مثلا اگر آدم براى ٣٠ سال آينده اهدافى را ترسيم كند و براى نيل به آنها از هم اكنون تلاش كند تا طى ٣٠ سال آينده به آنها برسد، عمل نابجا و آرزوى خام را دنبال مى‌كند؟ به راستى سرّ مذمت از آرزوهاى دراز چيست؟ وقتى حضرت(عليه السلام) ما را از اعتماد بر آرزوهاى طولانى نهى مى‌فرمايند، مقصود چيست؟

براى اين كه اين بحث به طور كامل روشن شود، بايد به چند مطلب توجه كنيم:

ابتدا بايد بدانيم كه منظور از آرزو داشتن اين است كه آدمى مطلوبى داشته باشد كه هنوز به آن نرسيده است و چيزى را دوست مى‌دارد كه در آينده تحقق پيدا مى‌كند. آرزو و خواهش، امر مطلوب و پسنديده‌اى است كه در دسترس نيست و ساده و راحت هم به دست نمى‌آيد؛ بلكه بايد براى تحصيل آن زحمت كشيد و مقدماتى را فراهم كرد و برنامه ريزى نمود و چه بسا بايد ساليان دراز تلاش نمود تا به آن رسيد. اين مفهوم آرزو است، اما متعلق آرزو چيست؟ اشيا و امور مختلفى، اعم از دنيوى و اخروى، مى‌توانند متعلق آرزو باشند؛ از يك امر دنيوى محض كه فقط براى لذت بردن آن را آرزو مى‌كنند تا يك مطلوب اخروى محض مى‌تواند متعلق آرزو باشد. اگر آرزو مربوط به دنيا و رسيدن به لذت دنيوى و بهره‌مند شدن از لذايذ مادّى باشد، خود دو حالت پيدا مى‌كند: گاه آرزوى چيز حرامى را در سر دارد؛ مثلا آرزو دارد به مال، ثروت و مقامى برسد كه شرعاً برايش جايز نيست؛ به طور مثال، آرزو مى‌كند مال حرامى را به چنگ آورد. حكم اين قسم كاملا روشن است و نيازى به بحث ندارد. حالت دوم آن است كه چيزى را آرزو نمايد كه از نظر شرعى اشكال ندارد؛ مثلا آرزو دارد كه از راه حلال و مشروع به منزل وسيع، ماشين آخرين مدل، ثروت انبوه، باغ زيبا، يا كاخى مجلل و... برسد. واضح است كه چنين مطلوبى فى حد نفسه حرام نيست، اما آنچه ملاك قضات مى‌باشد، اين است كه به دنبال اين آرزوها تا چه اندازه نيرو، زحمت، تلاش و فعاليت فردى و اجتماعى هزينه مى‌شود؟ به يقين چنين آرزوهاى بلند مادّى كه صرفاً براى لذت دنيوى است كه تمام

‌