مى‌توانى آن را انجام دهى و...، به او بگو: شايد فردا هم مانعى پيش آيد و موفق نشوم. اين طور نيست كه اگر فردا دنبال كار بروم، حتماً آن كار انجام پذيرد. شايد فردا هم ممكن نشد. امروز اگر تلاش كنم، ممكن است به بخشى از اهدافم برسم؛ ولى اگر فردا تلاش كنم شايد مانعى پيش آيد و اين مقدار از نتيجه هم به دست نيايد. به هرحال اين معنا نيز از كلام الهى حضرت على(عليه السلام) به دست مى‌آيد كه انسان بايد واقع بين باشد و فرصت‌ها را غنيمت بشمارد و در انجام كارها سستى و تنبلى نكند؛ ولى آن‌چنان هم به نتيجه‌هاى دنيوى كار، دل نبندد كه اگر برايش حاصل نشد از زندگى دلسرد و سرخورده گردد.

مسافر بى‌تقوا در دنيا هم به مقصد نمى‌رسد‌

آن امير سخن در ادامه، چنين مى‌فرمايند: مِنَ الْفَسادِ إِضاعَةُ الزّاد؛ از مظاهر تباهى و تبهكارى اين است كه انسان توشه خودش را از بين ببرد. اگر كسى توشه‌اى را كه در مسير حركت خود مى‌تواند استفاده كند، دور بيندازد و بگويد: بعد، تهيه مى‌كنم، مثل اين است كه با دست خويش، خود را در چاه اندازد و از بين ببرد. از دست دادن توشه و زاد به منزله اين است كه انسان خودش را به بدبختى مبتلا كند. حال با توجه به اين كه در لسان قرآن و عرف اولياى دين، توشه اهل ايمان در مسير زندگى تقواست، شايد از اين بيان بخواهند اين مطلب را برسانند كه تقوا را از دست ندهيد. آدمى اگر تقواى خود را از دست بدهد، مثل مسافرى است كه توشه سفر خود را از دست داده است. به يقين چنين عملى موجب هلاكتش مى‌گردد.

رُبَّ يَسِير اَنْمى مِنْ كَثِير؛ چه بسا نفع اندك بهتر از فراوان آن است. گاهى علت اين كه انسان از فرصت‌هاى موجود استفاده نمى‌كند و دنبال انجام كارها نمى‌رود و آنها را به تأخيز مى‌اندازد، اين است كه مى‌گويد اگر اين كار را الآن انجام بدهم، نتيجه‌اش كم است؛ ولى فردا با تمهيدات بهتر و مقدمات بيشتر انجام مى‌دهم و نتيجه بيشترى خواهم گرفت. اين تحليل ذهنى باعث مى‌شود كه با گمان رسيدن به نفع بيشتر از اين نفع اندك و كم، صرف‌نظر كند. مى‌پندارد اگر با تمهيدات بيشتر و مقدمات كامل‌تر كار را انجام بدهد نفعش بيشتر است؛ در حالى كه اين انديشه، فكر صحيحى نيست و كليت ندارد.البته اگر به طور يقينى بدانيم كه حتماً

‌