است اين عبارت حضرت(عليه السلام) كه سرچشمه معلومات و معقولات انسان تجربه است، گرايش تجربه‌گرايى و آمپريسمى را در ذهن تداعى كند؛ در حالى كه اين عبارت در مقام بيان اين مطلب نيست. وقتى حضرت على(عليه السلام) مى‌فرمايند: اَلْعَقْلُ حِفْظُ التَّجَارُب، منظور انحصار علوم در اين نوع علم و اين‌گونه مفاهيم نيست؛ بلكه منظور اين است كه مقتضاى عاقل بودن چنين است. هرگز حضرت نفرموده‌اند كه سرچشمه همه معقولات و معلومات بشر، تجربه است تا به آمپريسم منجر گردد و گرايش تجربه‌گرايى را تأييد كنند. حضرت على(عليه السلام) مى‌فرمايد: عقل اين است كه انسان تجارب خود را حفظ كند و از آنها در مسير زندگى بهره بگيرد؛ يعنى مقتضاى عقل و يا نشانه عاقل بودن اين است كه انسان تجربه‌هاى خود و ديگران را حفظ كند، به خاطر سپرد و در موقعيت‌هاى مناسب زندگى از آنها استفاده كند. البته بايگانى نمودن، حفظ‌كردن، يادداشت نمودن و به خاطرسپردن آنها نه مقصود است و نه كافى مى‌باشد. افراد زيادى هستند كه همه امور زندگيشان را يادداشت و ثبت مى‌كنند. اين كار اگر به افراط منجر نگردد و مانع كارهاى اساسى نشود و در آن به بيان حوادث آموزنده و مؤثر پرداخته شود، به‌گونه‌اى كه چراغ راه خود آنها و ديگران باشد، كار بسيار خوبى است. ولى به يقين تنها يادداشت كردن، حفظ‌كردن و به خاطرسپردن كافى نيست. هدف عمده اين است كه از اين تجارب در مقام عمل استفاده كنيم؛ به‌گونه‌اى كه در رفتار ما تأثير بگذارد و براى ما انگيزه ايجاد كند تا اعمال نيك و پسنديده را الگوى خود قرار دهيم و از اعمال زشت و نابجا پرهيز نماييم. به اين حالت كه انسان بتواند از تجارب خود و ديگران استفاده كند و در عمل به آنها پاى‌بند باشد، موعظه‌پذيرى و پندپذيرى گويند. اگر تجربه‌هاى انسان واعظ او باشند و انسان از آنها پند بگيرد و در مقام عمل استفاده كند، بهترين استفاده را از تجربه نموده است. پس اگر چه اقتضاى عقل اين است كه انسان تجارب خويش را حفظ و آنها را به دست فراموشى نسپارد، اما بهترين تجربه آن است كه در اعمال و رفتار انسان مؤثر واقع شود و در مقام عمل بهترين واعظ و راهنماى او گردد: وَ خَيْرُ ما جَرَّبْتَ ما وَعَظَك؛ بهترين تجارب آن است كه تو را موعظه كنند؛ يعنى در مقام عمل در تو اثر بگذارند و تو از آنها متأثر و متّعظ گردى و پند بگيرى.

تعابيرى چون «عبرت»، «اعتبار» و «عبرت گرفتن» در قرآن كريم و در روايات و در خود

‌