پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٨ - راه كسب متاع دنيا
سَبيلِ مَنْ كانَ قَبْلَكَ فَاخْفِضْ فِى الطَّلَب؛ اگر نصيحت مرا در خصوص دنيا نمىتوانى پذيرا باشى، پس به اين نكته توجه داشته باش كه تو هرگز به آرزويت دست نخواهى يافت و از مرگ خود گريزان نخواهى بود! بدان كه تو در راه كسانى پاى مىگذارى كه پيش از تو بودند، پس در دنياطلبى خود مدارا كن! مگر كسانى كه پيش از تو بودند چهقدر در اين دنيا زندگى كردند؟ وَ مَا جَعَلْنَا لِبَشَر مِّن قَبْلِكَ الْخُلْدَ...[١]؛ به آنهايى كه قبل از تو بودند عمر جاودان نداديم، پس به تو هم عمر پايدار و جاودان نخواهيم داد. مگر قبل از تو به كسى عمر جاويد داده شده است؟ همه رفتنى هستند. ديگران رفتند و تو هم خواهى رفت. حال كه دريافتى همه رفتند و تو هم خواهى رفت و تا زمانِ رفتن، همه آرزوها به دست نمىآيند، پس تمام توان خود را براى لذتهاى دنيا به كار مگير! اگر هم دنبال دنيا هستى، لااقل آرام دنبال نما! اين قدر تركتازى نكن، بلكه روشى محتاطانه را انتخاب كن! اگر به كلى از دنيا دل نمىكنى پس حداقل به دنبال خواستههاى محدود برو و بدون هيچ حرص و شتابى با آرامى و نرمى آن را دنبال نما!
راه كسب متاع دنيا
از آنجا كه زهد به معناى بىرغبتى به دنياست نه ترك دنيا، همانند قضاوت عقل كه رسول باطن است، شرع مقدس نيز كه رسول ظاهر است، مجال و مجوزى براى بهرهمندى از دنيا فرا روى انسان مىگشايد. اما ميزان اين بهرهمندى چهقدر است؟ حد و مرز برخوردارى از دنيا تا كجاست؟ اگر آدمى براى ادامه حيات ناچار است كه از متاع دنيا بهره بگيرد تا بتواند زنده بماند و حق بندگى خدا را به جا آورد، چگونه بايد با دنيا برخورد كند كه محبت دنيا در دل او آشيانه نسازد و قلب وى را اسير نگرداند؟
به مقتضاى اين ضرورت عقلى و شرعى در اينجا حضرت(عليه السلام) بعد از توصيه به زهد، روش صحيح بهرهمندى از متاع دنيا را بيان مىفرمايند تا مخاطب به شكلى زيبا و به صورتى صحيح دنبال تحصيل متاع دنيا برود و از آن بهرهمند شود: فَاخْفِضْ فِى الطَّلَبِ وَ اَجْمِلْ فِى الْمُكْتَسَب؛ در طلب دنيا مدارا كن و آرام باش و در تحصيل آن به نيكى عمل كن!
اين تعبير، در فرهنگ اسلامى و روايات اهل بيت(عليهم السلام) هم زياد مطرح شده است. در كتب
[١] انبياء (٢١)، ٣٤.