فقهى و روايى[١] در بحث مكاسب، ذيل مبحث «الاجمال فى الطلب» تعبيرى نزديك به همين اصطلاح وارد شده است كه مقصود، انتخاب راه نيك جهت تحصيل متاع دنياست. فضاى بيان اين‌گونه تعابير آن‌جاست كه آدمى براى به دست آوردن متاع دنيا گاه خودش را به آب و آتش مى‌زند تا از هر طريق ممكن اعم از صحيح و ناصحيح، مشروع و غير مشروع آن را به چنگ آورد. مثلا اگر مى‌خواهد پولى به دست آورد و يا به مقامى برسد و يا خانه و ماشينى تهيه كند و يا همسرى برگزيند و... خيلى تندروى كرده، خود را به آب و آتش مى‌زند، حلال و حرام را فراموش مى‌كند، از مسير عزت، شرافت و كرامت انسانى عبور كرده، آنها را زير پا مى‌گذارد تا متاع دنيا را به چنگ آورد. در حالى كه مى‌بايست از راهى صحيح و پسنديده خواسته‌هاى خود را دنبال كند تا ارزش انسانى محفوظ بماند، حلال و حرام الهى در آن رعايت شود، از كرامت انسانى و شرافت مسلمانى براى نيل به خواسته‌هاى دنيوى هزينه نشود، دنائت و پستى را به دنبال نداشته باشد و در يك كلام، بايد از راه صحيح و به طريق جميل دنيا را طلب نمايد.

حال كه نمى‌توانيد از دنيا و زرق و برق آن دل بكنيد و چشم بپوشيد و به ناچار بايد از متاع دنيا بهره‌مند گرديد، پس حداقل در اين بهره‌گيرى شتاب نكنيد و راه صحيح و شرعى و آبرومندانه آن را برگزينيد و خود را به حرام آلوده نسازيد و براى برخوردارى از دنيا تن به هر پستى ندهيد و عزت خود را نفروشيد. چه بسا كسانى كه تلاش فراوان كردند، اما به جاى اين كه سودى ببرند سرمايه را هم از دست دادند. تُجار فراوانى بودند كه حرص ورزيدند ولى در عوض تحصيل سود، حتى سرمايه خود را از كف دادند و ورشكست شدند. هرگز اين‌گونه نيست كه هر كه بيشتر تلاش كند، بيشتر خودش را به آب و آتش زند و بهتر كار كند، حتماً بهره بيشترى به كف خواهد آورد: فَاِنَّهُ رُبَّ طَلَب قَدْ جَرَّ اِلى حَرَب وَ لَيْسَ كُلُّ طالِب بِناج وَ كُلُّ مُجْمِل بِمُحْتاج؛ چه بسيار دنيا طلبى‌هايى كه به از كف دادن سرمايه اوليه و اصلى پايان يافت. اين‌گونه نيست كه هر شخصى كه بيشتر دنيا را طلبد، آن را بيشتر بيابد و هر كس كه بيشتر تلاش كند بيشتر كامياب گردد. چه بسيار كوشش‌هايى كه به باختن مال و از دست دادن سرمايه انجاميده

[١] بحارالانوار، ج ٧٣، باب ١٢٢، ص ٩٢ و ج ٨٧، باب ١٢، ص ٢٥٧ و ج ١٠٣، باب اول، ص ١٠٣ و مستدرك‌الوسائل، ج ٨، باب ٤٧ و ج ١٣ باب ١٠. ‌