خود نااميد و ناراحت نمى‌شود؛ چون از قبل توجه دارد كه هميشه اسباب، ما را به نتيجه نمى‌رسانند. توجه به اين مطلب، باعث مى‌شود كه اگر در كارى موفقيت حاصل نشد، و از كار و زندگى خود دلسرد و نااميد نشويم؛ چراكه لَيْسَ كُلُّ طالِب يُصيبُ و لا كُلُّ راكِب يَؤُوب؛ اين طور نيست كه هر كسى كه به دنبال چيزى مى‌رود به آن برسد؛ بلكه گاهى به آن نمى‌رسد و اين‌گونه نيست كه هركس به سفر رفت حتماً برمى‌گردد؛ بلكه بايد احتمال بدهد كه ديگر برنمى‌گردد.

چگونه فرصت را مغتنم شماريم؟‌

آنچه گذشت، يك احتمال و يك وجه از وجوه متعدد معناى اين كلام الهى بود؛ اما با توجه به مطالب قبلى احتمال معناى ديگر هم وجود دارد. وقتى مى‌فرمايد: گاهى تأخير انداختن كار، موجب محروميت از اصل هدف مى‌شود، منظور اين است كه در اولين فرصت در پى انجام آن كار باشيد كه اگر زمان ديگرى درصدد انجام آن برآييد، ممكن است انجام نپذيزد؛ چراكه لَيْسَ كُلُّ طالِب يُصيب. مقتضاى اين كلام حضرت(عليه السلام) كه مى‌فرمايند: فرصت را غنيمت شماريد، اين است كه براى دفع وسوسه‌هاى شيطانى و مبارزه با تنبلى، اولين فرصت را قدر بدانيد و توجه داشته باشيد كه چه بسا در فرصت‌هاى بعدى به هدفِ مطلوب و نتيجه نهايى نرسيد؛ به عنوان مثال آن كارگرى كه با خود مى‌گويد: اگر امروز كار نكردم مهم نيست، امروز از پس‌انداز ديروز استفاده مى‌كنم و فردا به سراغ كار مى‌روم و يا طلبه و دانشجويى كه با خود مى‌گويد: اگر امروز درس نخواندم و مطالعه نكردم خيلى مهم نيست، عيبى ندارد و فردا جبران مى‌كنم و...، بايد بداند كه شايد فردا هم ممكن نشود و مشكلاتى بيشتر از امروز پيش بيايد. پس حضرت على(عليه السلام) مى‌خواهند بفرمايند اين كه انسان كارها را تأخير مى‌اندازد و در كارها سستى مى‌كند و مى‌گويد: امروز نشد، فردا و اگر فردا نشد، پس فردا و...، درست نيست؛ چه بسا كه فردا هم ميسر نشود. اين طور نيست كه هر وقت شما بخواهيد ميسر گردد. حال را غنيمت بدانيد و الآن كه برايتان ميسر است، كار را انجام دهيد و آن را به عقب نيندازيد.

به بيان ديگر حضرت على(عليه السلام) در مقام تشويق انسان به فعاليت و مبارزه با سستى و تنبلى مى‌باشند و به وى مى‌آموزند كه اگر شيطان به تو مى‌گويد: امروز اگر اين كار عملى نشد، فردا

‌