پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٢ - گرايش هاى متعارض
نبايد دوست خود را به اندك بهانهاى از دست بدهيم. درست است كه در وهله نخست آدمى نبايد خودش را به ديگران تحميل كند؛ ولى اگر رفاقت برقرار شد ديگر نمىتوان به دلايل سست و كماهميت آن را گسست. در اين مقام بيانات مختلفى از ائمه(عليهم السلام) رسيده است كه در مباحث قبل برخى از آنها تبيين و تشريح شد. در اينجا حضرت(عليه السلام) بيان ديگرى دارند و مىفرمايند: دوستت مىخواهد از تو ببُرد، تو نبايد اين پيمان دوستى را قطع كنى، بلكه بايد رفاقت خود را حفظ نمايى. مبادا به قطع دوستى تن دهى. بايد با اصرار، همانند زمانى كه دو نفر در حال كُشتىگرفتن هستند و هر يكى درصدد غلبه بر ديگرى است، سعى كنيد تا پيروز شويد و در برابر تلاش پيمانشكنانه وى پايدارى نماييد و دوستى و رفاقت خود را حفظ كنيد. بايد در راه استحكام اين رابطه الهى تمام نيروى خود را هزينه نماييد و با غلبه بر او مانع از بين رفتن دوستى ديرين شويد. لذا مىفرمايند: نسبت به كسى كه مىخواهد از تو ببُرد مواظب باش تا مبادا نيروى او بر تو غالب گردد و دوستى شما از بين برود. سعى كن نيروى تو بر او غالب آيد. مبادا ضعيفتر از او وارد ميدان شوى. اگر او مىخواهد عهد دوستى و رفاقت را بگسلد تو بايد همّت كنى و نگذارى كه او نيت خود را عملى كند. تعبير حضرت(عليه السلام) در اين مقام بهگونهاى است كه انسان را به حفظ پيمان دوستى تشجيع مىكند تا با تمام توان و نيرو مقاومت كند و نگذارد رابطه رفاقت از بين برود: وَلاَيَكُونَنَّ اَخُوكَ أَقْوَى عَلَى قَطِيعَتِكَ مِنْكَ عَلَى صِلَتِه؛ مبادا نيرو و توان دوستت بر قطع رابطه، بيش از قوت و همّت تو بر حفظ رابطه باشد. اگر او عهد خود را بريد و تو هم تسليم او شدى پس بدان كه تو ضعيفتر از او هستى و تسليم او شدهاى؛ در حالى كه طبق توصيه على(عليه السلام) تو بايد قوىتر وارد شوى و به وى اجازه ندهى تا اين رابطه را از بين ببرد. بنابراين اگر رفاقت شما مورد رضايت خداوند متعال است بايد حتماً اين پيمان دوستى را حفظ كنيد و اجازه ندهيد اين رفاقت الهى به سببى بىمايه و سست از كف برود؛ چه وجود دوست خوب براى زندگى دنيايى و آخرتى بسيار ضرورى و قيمتى است.
گرايشهاى متعارض
كشمكشهاى درونى بين دو قطب مخالف و درگيرى مستمر و دايمى انسان با اين دو نوع