همان‌گونه كه گذشت قسمت اخير وصيت‌نامه امام على(عليه السلام) به مباحث اخلاق اجتماعى و آداب معاشرت اختصاص دارد و به روابط انسان‌ها با يكديگر در زندگى اجتماعى مى‌پردازد. خداوند متعال تمام موجودات را براى انسان خلق كرده است و اين انسان‌ها هستند كه بايد از تمام مواهب هستى و از جمله وجود يكديگر براى رسيدن به اهداف الهى بهره گيرند و از انبوه نعمت‌هاى خداوندى در راستاى نيل به مقاصد عالى استفاده كنند. اما صد افسوس كه گاهى برخى انسان‌ها نعمت‌هاى خدادادى را به نقمت تبديل كرده، نه‌تنها از آنها استفاده نمى‌برند، بلكه از آن نعمت‌ها استفاده سوء و نابه‌جا مى‌كنند. چنين افرادى قبل از هر كسى به خودشان ظلم مى‌كنند و سعادت خودشان را به خطر مى‌اندازند و بعد هم به كسانى كه با آنها معاشرت دارند زيان مى‌رسانند. در واقع چنين افرادى هم براى خودشان مضرند و هم براى ديگران، و چه بسا جز ضرر و خسران فايده‌اى ندارند، در حالى كه بايد سعى كنند از نعمت وجود يكديگر و تمام موجودات و مواهب هستى براى نيل به اهداف ارزشمند انسانى و الهى و بهويژه اهداف عالى اسلام استفاده كنند و زمينه تعالى و ترقى تمام شهروندان جامعه اسلامى را فراهم آورند.

راه‌هاى استحكام دوستى‌

بدون شك لازمه يك زندگى اجتماعى ايده‌ال آن است كه انسان‌ها با يكديگر روابطى دوستانه و صميمانه داشته باشند و هريك به‌گونه‌اى جهت حفظ و استحكام اين روابط كوشش كنند و عواملى كه اين صميميت و صداقت را به خطر مى‌اندازند شناسايى و آنها را از صحنه روابط اجتماعى و رفتارها و برخوردهاى گروهى و جمعى محو كنند و تمام قواعد لازم و مؤثر در ايجاد روابط دوستانه و صميمانه را به كار گرفته، بى‌كم و كاست رعايت نمايند.

البته اگر بخواهيم به صورت جامع درباره آداب معاشرت و آيين اخوت و سبك زندگى اجتماعى صحبت كنيم بايد طى فصول متعدد به مباحث گسترده‌اى كه در اين زمينه مطرح است مشغول شويم. حداقل به مباحثى هم‌چون معيار انتخاب دوست، معيار شناختِ افرادِ سزاوارِ دوستى و افراد غير سزاوار براى دوستى، شرايط گزينش دوست و كيفيت و چگونگى

‌