براى شما وسيله پيمودن راه‌هاى طولانى را در زمين قرار داديم؛ حيوانات و چهارپايانى را مسخر نموديم تا سوار شويد و از اين شهر به آن شهر برويد و راه‌هاى طولانى را طى كنيد. بعد مى‌فرمايد: وَ عَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ وَ مِنْهَا جَائِرٌ؛[١] بر خداست كه راه صحيح را به شما معرفى كند و آن راه، راه ميانه و مستقيم است؛ يعنى همان راهى كه شما را به مقصد مى‌رساند.

در ابتدا صحبت از راه رفتن و طى كردن مسيرهاى طولانى به وسيله مركب رهوار و چهارپايان قوى است؛ ولى يكباره با بيان اين آيه كه عَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ وَ مِنْهَا جَائِر،[٢] آدمى را متوجه اين نكته مى‌كند كه سراسر زندگى سفر است و خداوند در سفر زندگى راه ميانه و قصد را به شما معرفى مى‌كند؛ وگرنه روشن است كه هرگز خداوند مسير حركت به سوى اين شهر و آن شهر را به ما نمى‌نماياند و راه رسيدن به فلان مكان را نشان نمى‌دهد. لذا اگر مى‌فرمايد: وَعَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ...، منظور مسير حركت زندگى است، كه آن را بر عهده خداوند مى‌نهد تا انسان‌ها با طىّ آن، راه هدايت پويند و به سعادت نايل آيند. اما افسوس كه برخى در برابر مسير قصد و ميانه، راه مقابل را بر مى‌گزينند؛ يعنى در برابر مسير قصد، راه ديگرى انتخاب مى‌كنند: وَ مِنْهَا جَائِر. در اين‌جا مفهوم جوْر در برابر مفهوم قصد قرار مى‌گيرد؛ يعنى يا بايد مسير قصد و ميانه و اعتدال را پيش گرفت، يا به جوْر و تجاوز و ستم و انحراف تن سپرد؛ چه در برابر راه مستقيم و معتدل، راه‌هاى انحرافى قرار دارد. همان‌گونه كه در طىّ مسير بين دو شهر بايد مراقب مسير باشيد و از راه اعتدال خارج نشويد، در مسير زندگى نيز همان راهى كه خداوند سبحان معرفى نموده پيش گيريد، وگرنه به راه جوْر پاى مى‌گذاريد.

بنابراين در برابر مفهوم قصد، مفهوم جوْر قرار مى‌گيرد؛ همان‌گونه كه در فرمايش حضرت على(عليه السلام) آمده است: مَنْ تَرَكَ الْقَصْدَ جَارَ؛ هر كه ميانه‌روى و اعتدال را رها كند، به سوى ستم منحرف شده است. بين اين دو مفهوم در قرآن و در كلام على(عليه السلام) تقابل وجود دارد و كسى كه راه ميانه را رها كند، منحرف مى‌شود و به جور و ستم و ظلم مبتلا مى‌گردد و از مسير حق منحرف مى‌شود.

حضرت(عليه السلام) در ادامه، گويا برخى مصاديق انحراف از راه اعتدال را بر مى‌شمارند و

[١] نحل (١٦)، ٩. [٢] نحل (١٦)، ٩. ‌