پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٧٦ - بدترين ظلم
به هرحال اين كلام حضرت به ما هشدار مىدهد كه مبادا وقتى با كسى مواجه مىشويم كه توان و قدرت او كمتر از ما است، هرگونه كه مىتوانيم با او رفتار كنيم. در حالى كه ضعف ضعفا ما را به رفتار ملاطفتآميز دعوت مىكند، اينگونه نباشد كه نه تنها به آنها كمك نمىكنيم كه حق مسلّم آنها را نيز پايمال نماييم و مبادا در حالى كه آنها قدرت دفاع ندارند بىرحمانهترين اعمال را انجام دهيم، و حقشان را پايمال نماييم.
در ادامه حضرت مىفرمايد: الفاحِشَةُ كَاسْمِها. اين تعبير از تعبيرهاى منفردى است كه كمتر كسى مىتواند آن را بر زبان آورد. همانگونه كه مىدانيد برخى كارهايى كه ما انجام مىدهيم هم به خوب بودن متصف مىشوند و هم مىتوانند به بد بودن توصيف گردند. بسيارى از كارهايى كه ما انجام مىدهيم اينگونه هستند. به بيانى دقيقتر اعمال و كارهاى ما از نظر قضاوت اخلاقى دوگونه هستند؛ مثلا اعمالى همانند «صحبت كردن»، «غذا خوردن» و «راه رفتن» ممكن است خوب باشند و ممكن است بد باشند. عنوان «صحبتكردن در يك جا مىتواند خوب و عملى شايسته باشد، ولى در جايى ديگر رفتارى زشت و بد خوانده شود. «خندهكردن» ممكن است در يك جا رفتار خوبى باشد در جايى ديگر يك عمل بد تلقى گردد. خود عنوان كار در اين اعمال نشان نمىدهد كه اين كار زشت است يا زيبا؛ خوب است يا بد. اما در برابر، عنوان برخى اعمال در بد بودن و يا خوب شمردن آنها كافى است و خود عنوان از زشتى يا زيبايى آنها حكايت دارد؛ چه آن كه جز به يك شكل محقق نمىگردند؛ مثلا خود لفظ فحشا يعنى بدى. براى زشت بودن ديگر احتياج ندارد كه دليل بياوريم كه چرا زشت است. صدق فحشا كافى است تا بگوييم اين كار عمل بدى است؛ چرا كه فحشا يعنى زشت. فحشا نمىتواند خوب باشد، همانگونه كه احسان نمىتواند بد باشد. براى بدشمردن فحشا نيازمند دليل و برهان نيستيم.
حضرت (حق جلّ جلاله) در قرآن كريم مىفرمايد: وَ لاَ تَقْرَبُواْ الزِّنى إِنَّهُ كانَ فحِشَةً وَ سَآءَ سَبِيلا[١]دليل اين كه نبايد به زنا نزديك شد، فاحشهبودن آن است؛ يعنى كار خيلى زشتى است. پس كلمه فحشا، خود دلالت بر زشتى كار مىكند. عبارت «وَ الْفَاحِشَةُ كَاسْمِهَا»؛ يعنى كارى كه
[١] اسرا (١٧)، ٣٢.