سازد. اين در حالى است كه اگر آن فرد خودش بخواهد دنبال رفع آنها برود بايد مدت‌ها فكر كند و تلاش نمايد تا عيوبش را بشناسد و آنها را برطرف كند؛ آن قدر بايد فكر كند، كتاب بخواند، زحمت و رياضت بكشد و برنامه‌ريزى كند تا تدريجاً يك صفت بد از بين برود؛ اما اگر با يك رفيق خوب معاشرت نمايد بدون هيچ زحمتى تدريجاً خلق و خوى پسنديده او در وى اثر مى‌گذارد و آن صفت زشت تدريجاً از بين مى‌رود، بدون اين كه هيچ تلاشى كرده باشد. عكس اين حالت هم ممكن است كه آدمى در اثر معاشرت با دوست بد آرام آرام بدون هيچ توجهى به طور گريزناپذير از صفات بد او نقش پذيرد. نقش رفيق در عوض كردن روحيات انسان و تغيير دادن صفات آدمى، در حالى كه بسيار آرام و غير محسوس است، بسيار مؤثر و نافذ مى‌باشد. كافى است انسان، رفيق خوب انتخاب كند و باب معاشرت با وى را بگشايد تا رفتارش تصحيح و عيب‌هايش برطرف گردد. اين تأثير مثبت، در صفات و روحياتى كه بروز و ظهور بيشترى دارد، چشم‌گيرتر است. همين‌طور انتخاب رفيق بد و معاشرت با او به سرعت موجب تغيير رفتار و چه بسا باعث هلاكت آدمى مى‌گردد؛ از اين‌روى ائمه(عليهم السلام) ما را از مصاحبت و مجالست با رفيق بد برحذر داشته‌اند. در ضمن روايتى امام على(عليه السلام) مى‌فرمايند: اِحْذَرْ مُجالَسَةَ قَرينِ السُّوءِ فَاِنَّهُ يُهْلِكُ مُقارِنَهُ وَ يُرْدى مُصاحِبَه[١]؛ از هم‌نشينى با دوست بد برحذر باش كه رفيق خود را هلاك و همراه خود را خوار مى‌كند.

به هرحال هيچ نعمتى به پاى رفيق خوب نمى رسد. هم شيرين است و هم گوارا. هم در انسان اثر خوب و مثبت دارد و صفات نيكو در انسان پديد مى‌آورد و هم عيوب انسان را برطرف و وجود آدمى را از صفات زشت و ناپسند مبرّا مى‌سازد. هم در مسير زندگى دنيا كمك و ياور انسان است و هم در حركت به سوى آخرت مشوق و مددكار او مى‌باشد. به يقين هيچ عاملى مؤثرتر از رفيق صالح نيست: مِنْ خَيْرِ حَظِّ امْرء قَرينٌ صالِح؛ از بهترين بهره‌هاى انسان و نعمت‌هايى كه نصيب انسان مى‌شود، قرين صالح و دوست شايسته است. اگر انسان رفيق خوبى سراغ دارد و مى‌شناسد بايد با او معاشرت نمايد و سعى كند در زندگى از وجود او بهره بگيرد. بنابراين اگر مى‌خواهيد از جمله نيكان باشيد، با نيكان باشيد و اگر مى‌خواهيد از بَدان

[١] ميزان الحكمه، ج ٥، ص ٢٩٩، ح ١٠٢٣٦. ‌