ميزان اين همدلى و دوست‌داشتن به سطح رابطه ما با آن شخص بستگى دارد؛ يعنى ميزان دوستى و وابستگى طرفين معاشرت به عمق ارتباط آنها با يكديگر بستگى دارد. هرچه ارتباط عميق‌تر باشد، ميزان محبت و دوستى گسترده‌تر و عميق‌تر است؛ مثلا وقتى يك مسلمان طرف معاشرت است، حق وى نسبت به غير مسلمان دوچندان مى‌شود و وقتى طرف معاشرت يك مؤمن باشد، باز يك درجه بالاتر و متعالى‌تر مى‌شود. همين طور وقتى نوع ارتباط، همسايگى است باز هم حق و محبت يك درجه بالاتر مى‌رود. و اگر پدر و مادر باشند خيلى بالاتر و دقيق‌تر مى‌شود و شكل ابراز محبت و رعايت حقوق، دقيق‌تر و عميق‌تر مى‌شود. پس ملاك، يك نكته بيش نيست ليكن مراتب متعددى دارد.

حضرت على(عليه السلام) در ادامه مى‌فرمايند: إِنَّكَ قَلَّ مَا تسلَمُ مِمَّنْ تَسَرَّعْتَ اِلَيْه. در اين جا حضرت به اين نكته توجه مى‌دهند كه در زندگى اجتماعى و برخورد با ديگران مواردى پيش مى‌آيد كه براى آدمى خوش‌آيند نيست. البته بررسى اين‌كه آيا كسى حق دارد از رفتار طرف مقابل ناخشنود گردد يا چنين حقى ندارد، نيازمند فرصت بيشترى است كه اين‌جا مجال پرداختن به آن نيست. آنچه در اين‌جا منظور نظر است اين‌كه اگر كسى به محض احساس ناخرسندى از رفتار طرف مقابل پرخاش و تندى كند و نسنجيده اقدام خشنى انجام دهد، به يقين چنين شخصى آن قاعده كلى را درست رعايت نكرده است؛ چون بنا بود هرچه براى خودش مى‌خواهد براى ديگرى هم بخواهد. اگر شما به‌جاى طرف مقابل بوديد آيا دوست داشتيد كه اين‌گونه عجولانه با شما رفتار كنند؟ يا اين‌كه انتظار داشتيد صبر كنند و بررسى نمايند و ببينند واقعاً حق از آنِ چه كسى است، آن‌گاه رفتارى مناسب از خود نشان دهند؟ چه‌بسا مى‌بايد رفتار ملايم‌ترى انتخاب و اعمال مى‌شد. پس اگر برخلاف اين قاعده رفتار كرديد و در برخورد با ديگران با تندى و خشونت رفتار نموديد و قبل از بررسى و اتخاذ شيوه‌اى سنجيده و رفتارى سالم و مطلوب، به اقدامى نسنجيده روى آورديد، آيا گمان مى‌كنيد اين عمل نسنجيده نتيجه خوبى دارد؟ به ندرت اتفاق مى‌افتد كه آدمى اين چنين رفتار نمايد و قضيه به سلامت خاتمه پيدا كند. چه اين گونه رفتارها غالباً موجب گرفتارى شده و خود زمينه‌ساز برخورد ناشايست بعدى را فراهم مى‌آورد. ولى اگر با مشاهده رفتار ناپسند و زشت

‌