انسان‌هاى ايده‌آل و كامل، بهترين وسيله نيل به سعادت و مقصد عالى انسان‌هاست. البته از آن جهت كه ارضاى ميل‌هاى فطرى به دو صورت متعادل و غير متعادل امكان‌پذير است، اين ميل فطرى نيز از تيررس افراط و تفريط به دور نبوده و زندگى انسان را در اين عالم به دو گونه تحت تأثير قرار مى‌دهد؛ مثلا انسان، در فطرت خود ميل به خوراك دارد. در حالى كه اين ميل، يك ميل فطرى است، اما هر نوع خوراكى و هر اندازه‌اى مطلوب نمى‌باشد. معناى فطرى بودن يك ميل اين نيست كه آن را رها كرده و بدون هيچ قيد و شرطى و به هر صورتى آن را ارضا نماييم، بلكه چون به وديعه نهادن اين اميال از جانب خداوند منان، مستند به حكمت است و آدمى در پرتو اين اميال به سوى اهدافى سوق داده مى‌شود، بايد با توجه به آن اهداف به دنبال ارضاى آنها باشيم؛ به اين معنا كه در برابر اين اميال، دو مسير قرار دارد: يك راه مطلوب كه طى نمودن آن به نفع انسان تمام مى‌شود و موجب تكامل وى مى‌گردد و راه ديگر كه غلط و نادرست بوده، به ضرر انسان منتهى مى‌گردد و طى نمودن آن، موجب انحطاط انسان مى‌گردد. بى‌ترديد انسان جوياى كمال و تعالى راه نخست را بر مى‌گزيند كه همان اعتدال در ارضاى اميال مى‌باشد. البته اين قانون در تمام ميل‌هاى فطرى مانند ميل جنسى، خوردن، معاشرت و... حاكميت دارد.

اعتدال در ارضاى اميال‌

اعتدال در ارضاى اميال، هم مقتضاى شريعت است و هم مفاد حكم عقل. آنچه در اين مقام اهميت دارد همانا تبيين عملى و عينى اعتدال و ترسيم شكل سالم ارضاى آن اميال است. مانند اين كه در انسان، ميل به معاشرت وجود دارد و وى در ذات خود به اين مطلوب و نعمت تمايل دارد. بى‌ترديد، حكمتى در جعل اين كار نهفته است، اما به شرط اين كه از اين نعمت درست استفاده كند؛ مانند اين كه انسان دانشمند و متخلق به خلق و خوى ايده‌آل و پسنديده را براى معاشرت و رفاقت برگزيند كه در اين صورت استفاده‌هاى بسيار سرشارى از معاشرت با او مى‌برد و معاشرت با چنين انسانى در تكاملش بسيار مؤثر مى‌باشد. اما اگر به شرايط رفاقت و معاشرت عمل نكند و با شخصى باب معاشرت را بگشايد كه با اخلاق نيكو و منش پسنديده بيگانه است، به يقين از اين معاشرت، جز خسارت و سقوط در قعر مفاسد و مصايب ثمر

‌