پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٩٦ - رونق بازار خيال
حضرت(عليه السلام) مىفرمايند: مبادا بر اين آرزوها اعتماد كنيد كه اين آرزوها مال التجاره احمقان است؛ اِيّاكَ و الْاِتّكالَ عَلَى المُنى فَاِنَّها بَضائِعُ النُّوكى. كسى كه علىرغم فقدان شرايط فوق الذّكر به اين آرزوها اعتماد كند، هم از دنيا و هم از آخرت باز مىماند. اين كلام، دستور زندگى است و فايدهاش تنها مربوط به آخرت نيست؛ زيرا كسى كه فقط با آرزوهاى خود زندگى مىكند و تلاش لازم را جهت نيل به اهدافش هزينه نمىكند، دنياى خود را ويران مىسازد. چون هدف خود را درست ارزشيابى نكرده، راهش را نشناخته و تلاش هم نكرده است، به هدف خويش نمىرسد و وقتى به دنيايش نرسيد به طريق اولى به آخرت خود نمىرسد. اگر در پى آن آرزو، كوشش و تلاش كرد و به آن رسيد ممكن است آخرتش را هم تأمين نمايد، اما اگر تلاش نكرد و فقط با آرزو زندگى كرد، دنيا و آخرت، هر دو، را مىبازد. اين وضعيت نسبت به كسب معلومات و اهداف اخروى هم وجود دارد. كسى كه دوست دارد به مقامات اخروى و درجه اوليا برسد، اما زحمتى در اين مسير نمىكشد و صرفاً با انشاء الله گفتن در صدد تحصيل آن است، به خيالات و اوهامى دل بسته است كه هيچ قابل اعتماد نيستند.
قرآن كريم يك مصداق بارز و كامل اينگونه آرزوپرورى و خيالبافى را از قول اهل كتاب نقل مىفرمايد: وَقَالوُاْ لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ اَيّاماً مَّعْدُودَة[١]، گفتند: هرگز آتش به تن ما نخورد، جز روزهايى چند. خداى متعال به قوم بنىاسرائيل نعمتهاى فراوان عطا فرمود و آنان را مورد لطف بسيار قرار داد. در قرآن هم چند مورد از نعمتهاى مادى و معنوى خداوند منان به آنها بيان شده است. نزول نعمتها و الطاف بىكران الهى سبب شده بود تا آنها مغرور شوند و گمان برند كه نزد خدا خيلى عزيز هستند، به خصوص كه مىگفتند: نَحْنُ أَبْنؤُاْ اللَّهِ وَ اَحِبّؤُه[٢]؛ ما فرزندان خدا و دوستان او هستيم. خدا فرزندان و دوستان خودش را به جهنم نمىبرد: لَنْ تَمَسَّنَا النّارُ اِلاّ اَيّاماً مَعْدُودة؛ اگر كسى از بنىاسرائيل گناه خيلى بزرگى هم انجام دهد، تنها چند روزى ممكن است عذاب بشود؛ ولى بالاخره نجات خواهد يافت. اينجاست كه قرآن مىفرمايد: تِلْكَ أَمانِيُّهُم[٣]؛ اينها آرزوهاى ايشان است. اين حرفها را به چه دليل بر زبان جارى مىسازيد
[١] بقره (٢)، ٨٠. [٢] مائده (٥)، ١٨. [٣] بقره (٢)، ١١١.