پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٨١ - درس تاريخ

درس تاريخ (٢)

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم

وَ اسْتَدْلِلْ عَلَى مَا لَمْ يَكُنْ بِمَا كَانَ فَإِنَّمَا الاُْمُورُ اَشْبَاهٌ وَ لاَ تَكْفُرَنَّ ذَانِعْمَة فَاِنَّ كُفْرَ الِنّعْمَةِ مِنْ اَلاَْمِ الكُفْرِ وَاقْبَلِ الْعُذْرَ؛

از آنچه بوده بر آنچه نبوده استدلال كن؛ چه كارها همانند هم و نظير يكديگرند. ناسپاس ولى‌نعمت مباش كه ناسپاسى نعمت، پست‌ترين كفر است و عذرپذير باش.

همان گونه كه در بحث قبل بيان شد اميرالمؤمنين(عليه السلام) براى عبرت و موعظه فرزند گراميش امام حسن(عليه السلام) چنين فرمودند كه قضاياى گذشته را چراغ راه آينده كن و از رهگذر گذشته‌ها به آينده‌ها استدلال كن؛ چه، حوادث عالم شبيه يكديگرند و وقتى در گذشته حادثه‌اى اتفاق افتاده باشد شبيه آن در آينده نيز اتفاق خواهد افتاد. اگر در گذشته دقت كنى مى‌توانى از آن عبرت بگيرى.

به منظور تبيين بهتر اين قسمت از وصيت، در جلسه قبل سؤالى مطرح كرديم كه گاهى در گذشته حوادثى اتفاق افتاده است كه صحيح نيست انسان آنها را دليل راه و عملكرد آينده خود قرار دهد. مثال‌هايى نيز در اين‌باره ذكر كرديم؛ همانند نهضت روحانيت و حركت امام خمينى(رحمه الله) كه عده‌اى مى‌گفتند در گذشته روحانيت قيام‌ها و نهضت‌هايى را رهبرى كرده؛ ولى به جايى نرسيده و شكست خورده است؛ پس بايد طبق فرمايش امام على(عليه السلام) روحانيت از شكست‌هاى قبلى عبرت بگيرد و انديشه قيام را از ذهن خود بشويد؛ چون در آينده نيز شكست خواهد خورد.

در جلسه گذشته جوابى اجمالى به اين سؤال داده شد كه اينك بايد آن را كامل كنيم و به پرسش‌هاى ديگرى در اين باره پاسخ دهيم.