پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٨ - آفت دوستى
ضرر مىشود. پس انسان بايد بين اين دو حالت افراط و تفريط بايد حد اعتدال را رعايت كند؛ نه آنقدر خوشبين باشد كه به آسانى، به همه اعتماد كند و نه آنقدر بدگمان و بدبين باشد كه به هيچ كس نتواند اعتماد كند. بايد به طور معقول سعى نمايد تا رفيق خوب پيدا كند؛ لذا بايد جستجوى دقيق و حساب شدهاى داشته باشد و به شواهد احتمالى و ضعيف اكتفا نكند. اما بعد از اين كه رفيق خوبى پيدا كرد و او را در موارد مختلف آزمود و وى را فردى با تقوا، عاقل و قابل رفاقت يافت، نبايد دوستى با وى را ارزان از دست بدهد و هر حرفى را درباره او بپذيرد؛ بلكه در اينجا بايد نسبت به او حسن ظن داشته باشد و اگر صد نفر عادل بگويند او، مرتكب فلان كار بد شده است، در برابر آنها بگويد: من سالهاست كه رفيق او هستم و به او اعتماد دارم؛ شايد شما اشتباه مىكنيد و... . به هرحال به آسانى دست از او بر نداريد، مگر اين كه يقين كنيد مسألهاى وجود دارد. البته اين يقين هم بايد مستند به قراين محكم و قطعى باشد و تا اطمينان پيدا نكردهايد، نبايد به صرف ظاهر و قراين ضعيف اكتفا كنيد. چه بسا در ذهن خود او را گناهكار بشماريد، اما در عمل نبايد اعتماد خود را از وى سلب نماييد؛ بلكه در عمل بايد با او رفاقت نماييد. وقتى مىگوييم انسان بايد نسبت به ديگران حسن ظن داشته باشد مقصود اين است كه بايد حتى در دل خود قضاوت بد درباره ديگران نكند و با تلقين و ارائه و شواهد به ذهن خود، درباره آن فرد به نيكى فكر كند؛ مثلا با خود بگويد: چه بسيار كسانى كه در مورد خود من و يا ديگران قضاوت بىمورد كردند، ولى بعد معلوم شد اشتباه كردند و شايد اين مورد هم يكى از آنها باشد. پس من نبايد قضاوت ناحق كنم.
انسان، در مقام انتخاب رفيق نبايد سهلانگارى كند. نبايد به صرف اين كه ظاهرى خوب و آراسته از كسى مىبيند او را به عنوان دوست خود انتخاب كند؛ بلكه بايد احتياط نمايد و وى را بيازمايد تا اطمينان پيدا بكند. مقصود از اطمينان، اطمينان عقلايى و متعارف است و الاّ اگر درصدد باشد فردى همانند سلمان فارسى(قدس سره) را پيدا كرده، آن گاه با او رفاقت نمايد، بايد هميشه منتظر بماند تا سلمان فارسى(قدس سره) دوباره زنده شود. به يقين چنين فردى براى هميشه بىرفيق مىماند و اگر بخواهد در انتخاب دوست بيش از اندازه وسواس به خرج دهد و به دنبال فردى باشد كه هيچ عيبى نداشته و كوچكترين مكروهى هم از او سر نزده باشد، بايد همچنان