روايات احتياج به ممارست و دقت فراوان دارد كه اين عبارت شريف از آن جمله است. خود ما نيز گاهى الفاظى را كه از نظر مفهومى به هم نزديك هستند به كار مى‌بريم؛ ولى توجه به جايگاه استعمال آنها نداريم و چه‌بسا در تشخيص مصداق آنها و احكامشان اشتباه مى‌كنيم؛ از جمله اين واژه‌ها دو لفظ «اميد» و «رجا» است و ديگرى واژه‌هاى «اُمنيه» و «تمنى» و «آرزو» و يكى هم واژه «اَمَلَ» است كه گاهى به معناى «اميد» استعمال مى‌شود و گاهى به معناى «آرزو». از اين رو در تفسير يك سخن بايستى حدود معنايى الفاظ، جايگاه به كارگيرى آنها و مخصص‌ها و مقيدهايى را كه در ادامه به كلام ملحق مى‌گردند، مورد توجه كامل قرار داد.

حضرت در اين وصيت ما را از آرزوهاى طولانى برحذر مى‌دارند. نظير اين سخن در روايات متعددى وارد شده است؛ به عنوان نمونه حضرت على(عليه السلام) در نهج البلاغه مى‌فرمايند: اِنّما اَخافُ عَلَيْكُمْ اِثْنَتانِ: اتّباعُ الهَوى وَ طُولُ الأَمَل[١]؛ من بيش از هر چيزى براى شما از دو چيز هراس دارم: يكى پيروى از هواى نفس و ديگرى آرزوهاى طولانى. يعنى حضرت على(عليه السلام) دو خطر را براى مردم تهديدكننده‌تر از هر چيز ديگر تشخيص مى‌دهند: يكى به دنبال خواهش دل و تمناى نفس رفتن و از خواسته دل پيروى كردن و ديگرى آرزوهاى دراز داشتن. پس آرزوى دراز داشتن نه تنها يك خطر عادى، بلكه خطرى تهديدكننده و جدّى است؛ به‌گونه‌اى كه اميرالمؤمنين على(عليه السلام) آن را خطرناك‌ترين خطرها مى‌دانند و مى‌فرمايند: من بيش از هر چيز از آرزوى زياد و طولانى براى شما مى‌ترسم. از همين رو به فرزندشان سفارش مى‌كنند: ايّاكَ وَالاِْتِّكَالَ عَلَى المُنى؛ زنهار كه بر آرزوها اعتماد كنى!

با توجه به اين سفارش‌ها كه ما را به پرهيز از آرزوهاى طولانى فرا مى‌خواند، چگونه مى‌توان مباحث عمده روان‌شناختى و بهداشت روانى كه ما را به آرزو و اميد ترغيب مى‌كند، توجيه نمود؟! روان‌شناسان با اصرار و پافشارى فراوان ما را به اميدواربودن و آرزوهاى بلند داشتن و اهداف بلند در سر پروراندن، سفارش مى‌كنند و آن را نشانه زندگى ايده‌آل و سلامت روان مى‌شمارند. حال اين سفارش حضرت(عليه السلام) چگونه با مباحث مطرح‌شده در روان‌شناسى و بهداشت روان، تعادل و توازن برقرار مى‌كنند. اين در حالى است كه در نظر ابتدايى حتى بين

[١] نهج‌البلاغه، خطبه ٢٨. ‌