پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢١١ - اجتناب از موضع اتهام
با نفس را در تحمل ملامت ديگران مىدانند، به آنها «ملامتيّه» مىگويند. اين گروه كه طوايفى از اهل تسنن هستند، مىپندارند راه مبارزه با نفس آن است كه آدمى خود را نزد مردم بد و ناپسند جلوه دهد تا به او بدبين شوند و اين نوع قضاوت و بينشِ مردم را موجب تقرب به خداوند مىدانند. بهيقين اين راه اصلاح نفس، روشى ابداعى است نه الهى و هرگز خداوند سبحان دوست ندارد كه مؤمن در جامعه مورد اتهام واقع شود. مصالح زندگى اجتماعى و شؤون مسلمانى اقتضا مىكند كه مردم نسبت به يكديگر خوشبين باشند و تعاليم الهى و آموزههاى آسمانى به شخص مؤمن اجازه نمىدهد تا به دست خويش آبروى خود را ببرد و موجبات بدبينى ديگران را فراهم سازد.
وجوب حفظ حرمت خود
خداوند متعال، نه اجازه مىدهد كه مؤمن آبروى خود را ببرد و نه اجازه مىدهد نسبت به ديگران حرمتشكنى كند. آبروى شخص مؤمن محترم است؛ لذا همانگونه كه ديگران اجازه ندارند اين حرمت الهى را بشكنند، خودش نيز نبايد بهگونهاى رفتار كند كه مردم درباره او يا مؤمن ديگرى سوء ظن و قضاوت ناپسند داشته باشند يا وى را متهم سازند. شخص مؤمن مجاز نيست خود را در معرض اتهام و بدبينى قرار دهد، همان گونه كه نمىتواند ديگران را نيز متهم سازد. البته در مقام عمل، پاىبندى به هر دو نوع رفتار بسيار دشوار است؛ چه از يك طرف همانگونه كه گفتيم نبايد توجه انسان به قضاوت و خواست مردم باشد و از جانب ديگر نيز بايد مواظب باشد كه زمينه سوء ظن را فراهم نسازد و مورد بدبينى واقع نشود. از اين روى رعايت اين مرزهاى دقيق بسيار مشكل است انسان بايد عيوب و گناهان خود را پوشيده نگهدارد. اگر نقصى در اعمال و عيبى در رفتار او وجود دارد و بر مردم مخفى مانده است، نبايد آن را افشا كند. حال اگر اين اصل را رعايت كرد و رفتار او در زندگى اجتماعى باعث جلب حسن ظن مردم شد، اين خود نعمتى الهى است كه بايد قدر آن را بداند و مىتواند از اين سرمايه اجتماعى و پشتوانه اعتماد مردمى، در زمينههاى مادّى و معنوى استفاده كند و از نعمت وجود دوستان و مردم خوشبين در جهت اهداف عالى و نيل به مراتب كمال بهرهمند شود.