واقعيت دست يافتيم و حقيقت زندگى دنيا و آخرت را فهميديم، باز در مقام عمل تمام اين يافته‌ها، باورها و عقايد را فراموش مى‌كنيم و صبح كه از خواب بر مى‌خيزيم تنها به فكر زندگى همين دنيا هستيم و بس. گرچه با لطف خداوند و به بركت تربيت اسلامى و تلاش پدر و مادر، در ابتداى هر روز با ياد خداوند متعال از خواب بر مى‌خيزيم و صبح را با نماز آغاز مى‌كنيم؛ اما فقط همين چند لحظه را در ياد زندگى اخروى و آبادانى حيات آن‌جهانى هستيم و دو ركعت نماز صبح كه تمام شد ديگر تمام فكر و همّ و غمّ ما همين دنياست تا اين‌كه زمان نماز بعدى فرا برسد. با اين حساب، افراد بيگانه با اين تربيت، ديگر نيازمند توصيف نيستند و حال و روزگارشان معلوم است.

در هر حال اگر قدرى تأمل كنيم، خود تصديق مى‌كنيم كه مى‌توانيم بسيار بهتر و كامل‌تر و شايسته‌تر از اين باشيم. مى‌توانيم تمام تلاش‌هايى كه در اين زندگى انجام مى‌دهيم با كيفيتى بسيار برتر و با جديت بسيار بيشتر براى زندگى آخرت خود انجام دهيم؛ اگر درس مى‌خوانيم بسيار جدى‌تر و با انگيزه جلب رضايت خداوند باشد: إِلاَّ ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِ اْلأَعْلَى،[١] و اگر اهل كار و تلاش فيزيكى هستيم با جديت بيشتر و براى اطاعت خداوند سبحان: إِبْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّه.[٢]اين كارها شدنى است و به فعاليت‌هاى مادّى ما هم هرگز لطمه‌اى نمى‌زند؛ بلكه حتى مى‌تواند آنها را تقويت كند؛ چه در شكل فيزيكىِ دو نوع عمل، تفاوتى نيست و اختلاف عمل دنيايى با عمل آخرتى تنها در بعد انگيزه و نيت است. وقتى بينش ما نسبت به دنيا عوض شود هدفمان هم تغيير مى‌كند و در نتيجه انگيزه ما براى فعاليت متحول مى‌گردد. حال همان كارها را مى‌توانيم با اتّكا به آن بينش و انگيزه، براى خدا و براى سعادت آخرت خود انجام دهيم.

پس بايد تلاش كنيم ابتدا شناخت خود را نسبت به عالم و آدم اصلاح كنيم و در مرحله بعد باور كنيم كه اين زندگى مقدمه رسيدن به زندگى حقيقىِ بى‌پايان است. اين عالم، رَحِمى است كه به عالم بسيار گسترده‌ترى منتهى مى‌شود: وَ جَنَّة عَرْضُهَا السَّمَوَاتُ وَ الاَْرْض[٣].

پس علت تأكيد بر شناخت دنيا و آخرت و تكرار اين مطلب به بيان‌ها و تعبيرهاى مختلف

[١] ليل (٩٢)، ٢١. [٢] نساء (٤)، ١١٤. [٣] آل عمران (٣)، ١٣٣. ‌