ناگوارتر از اين نيز مبتلا مى‌شود و در حالى كه براى يافتن هيزم روى زمين دست مى‌كشد، مار يا عقرب او را مى‌گزد. از اين روى به جاى اين كه هيزم جمع كند، چيزهايى جمع مى‌كند كه نه تنها برايش فايده‌اى ندارد، بلكه گاهى جانش را به خاطر آن از دست مى‌دهد. عرب ضرب المثل فلانٌ كَحاطِبِ اللَّيل را براى كسى به كار مى‌گيرد كه بدون فكر و تدبير قبلى به دنبال كارى مى‌رود و به جاى به دست آوردن مقصود، دارايى خود را از كف مى‌دهد.

فرد مدبر و كاردان براى انجام هر كارى ابتدا هدف خود را مشخص مى‌نمايد، سپس راه رسيدن به آن هدف را شناسايى مى‌كند و آن گاه دست به عمل مى‌زند. اين‌گونه نيست كه سرش را به زير اندازد و بدون فكر در پى هدفى كه آن را نمى‌شناسد، تلاش نمايد و يا اگر هدف را مى‌شناسد عملى را انجام دهد كه نمى‌داند وى را به سوى مقصد مى‌برد و يا از مقصد دور مى‌سازد. مسلّم است كه صرف حركت كردن، هميشه به نفع انسان نيست؛ اگر انسان در جايى ثابت و ساكن باشد، بهتر از اين است كه به سمت خلاف مقصد حركت نمايد و از مقصد دور شود. وقتى حركت و تلاش مفيد است كه به سوى مقصد باشد. پس اول بايد مقصد و بعد، راه نيل به آن را شناخت و آن گاه قدم برداشت. كسى كه چشم بسته دنبال كارى مى‌رود و به مفيد يا مضرّبودن آن دقت نمى‌كند و در تشخيص مصالح مسامحه مى‌نمايد، حاطب الليل است. آدمى نبايد مانند كسى باشد كه شب به دنبال جمع كردن هيزم مى‌رود؛ چون بدون شناخت و آگاهى هرچه به دستش آيد جمع مى‌كند و چه بسا كه به دست خود چيزى را جمع مى‌كند كه مايه هلاكت اوست. كسى كه به دنبال برافروختن شعله قلب خود مى‌باشد، بايد از روى معرفت در پى چيزى برود كه دل او را بيشتر زنده مى‌سازد. بايد حق و باطل را از هم تشخيص دهد و مطالب حق را ياد گرفته، باطل‌ها را به دور ريزد و خود را از آنها مبرا كند. بايستى سعى نمايد دل خود را با حقايق آشنا كند و با حق انس گيرد تا اگر باطلى هم سراغ او آمد به سرعت تشخيص دهد كه اين مطلب از سنخ حقايق نيست.

با اين بيان مشخص شد كه انسان براى برافروختن دلش احتياج به تغذيه دارد؛ اما غذاى سالم و مفيدى كه همان فكر صحيح و معارف ضمانت شده، اطمينان بخش، آموزنده و مؤثر مى‌باشد؛ نه آن كه هرچه به دستش رسيد مطالعه كند و هر دانشى را فرا بگيرد و به هر سخنى

‌