بعد از بيان اين قاعده و دستور كلى براى زندگى و تحصيل آخرت، حضرت على(عليه السلام) به بيان يكى از مصاديق مهم آن مى‌پردازند. قبل از پرداختن به اين عبارت ثمين و گران‌سنگ، مناسب است مقدمه‌اى را بيان كنيم.

ما وقتى به رفتارها و حالات خود مراجعه مى‌كنيم متوجه مى‌شويم كه سرمايه به دست آمده را هرگز ارزان از كف نمى‌دهيم؛ مثلاً اگر مقدارى پول داخل كيف خود داريم به محض اين‌كه موردى پيش آيد آن را خرج نمى‌كنيم؛ چه آن را با زحمت به دست آورده‌ايم و نمى‌توان آن را بيهوده هدر داد يا در برابر متاعى كم‌ارزش هزينه نمود. از اين روى آن را در جايى كه ضرورت يا سود بيشترى دارد يا مشكل اساسى‌ترى را حل مى‌كند هزينه مى‌نماييم. حال آيا اگر آن را در راه خدا صرف كنيم باز هم موجب خسران مى‌شود؟ بى‌ترديد هرگز صرف مال و دارايى در راه خدا موجب ضرر و زيان نمى‌شود و اين تنها راهى است كه سودآوربودن آن تضمين شده است.

اينك با عنايت به اين تضمين الهى چه چيز مانع مى‌شود تا اين پول را در راه خدا خرج كنيم؟ آيا جز اين است كه مى‌پنداريم اگر آن را صرف زندگى دنيا كنيم بهتر است؟! يا گمان مى‌كنيم بهتر است هزينه نشود و باقى بماند تا در روز مبادا صرف زندگى شود؟ اين موانع چيزى جز همان تعلق به لذت‌هاى دنيا نيست كه مانع مى‌شوند انسان انفاق كند. لذا براى اين كه از شُحّ و بخل و گرفتگى و امساك نجات پيدا كنيم بايد بفهميم كه نفع ما در اين است كه آن را براى آخرت صرف كنيم؛ نه اين‌كه صرف زندگى دنيايى يا ذخيره روز مبادا سازيم. آنچه سودمند و جاودان است انفاق در راه خداست: وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُون.[١] اين تعبير در چندين جاى قرآن آمده است. خداوند سبحان مى‌فرمايد: كسانى به فلاح و رستگارى مى‌رسند كه از بخل و امساك و گرفتگى نجات پيدا كنند؛ لذا آن كسانى كه به بخل مبتلايند و مال‌اندوزى مى‌كنند، هرگز به رستگارى نمى‌رسند. رستگارى از آنِ كسى است كه از بخل و امساك و گرفتگىِ دست رها شود.

[١] حشر (٥٩)، ٩. ‌