به عهد خود وفادار باشيد و هرگز اجازه ندهيد رفاقت شما از بين برود و حتى خيانت و بى‌مهرى و ناسپاسى وى را با محبت و نيكى پاسخ دهيد؛ هرگز نيكى و محبت را فراموش نكنيد. حتى اگر او بدى نمود و رفيق وفادارى نبود شما به او بىوفايى نكنيد. به عهد و پيمان خود وفادار بمانيد و به هيچ قيمتى دوستى صحيح و الهى خود را از كف ندهيد. به هرحال هميشه اين دو عامل و دو گرايش با هم در جنگ هستند و شما بايد به سمت گرايش‌هاى مثبت حركت كنيد.

توجه داريم كه كلام قبلى آن حضرت در مقام مقايسه بين رفتار دو دوست ايراد شده بود و بيانگر كيفيت رفتار آنها نسبت به يكديگر بود، ولى در اين بخش، كلام حضرت(عليه السلام)ناظر به دو گرايش متعارض است كه در درون انسان وجود دارد و يكى انسان را به بدى و ناسپاسى و قطع رفاقت مى‌كشاند و ديگرى وى را به نيكى و وفادارى و دوستى بى‌توقع فرا مى‌خواند و حضرت از بين اين دو گرايش، نوع دوم را توصيه مى‌كنند و مى‌فرمايند: سعى كنيد گرايش دوم را تقويت كنيد؛ يعنى به عاملى كه شما را به احسان و نيكى و وفادارى و خدمت به ديگران فرا مى‌خواند عمل كنيد. هرگز اجازه ندهيد كه عامل و گرايش مقابل بر شما غالب گردد و باعث شود كه شما نسبت به ديگران و به خصوص رفيق خود بىوفايى كنيد: وَلاَتَكُونَنَّ عَلَى الإِسَاءَةِ اَقْوَى مِنْكَ عَلَى الاِْحْسَان؛ مبادا قدرت تو بر بدى بيشتر از قدرتت بر نيكوكارى باشد. سعى كنيد قدرت شما بر احسان، بر ميل شما به بدى غالب شود. هميشه در عمل خيرخواه ديگران باشيد و به آنها نيكى كنيد.

وَلاَعَلَى البُخْلِ اَقْوَى مِنْكَ عَلَى البَذْل؛ هم‌چنين قدرت شما بر بذل و بخشش، بايد بيشتر از توان شما بر بخل و امساك باشد. اگر در مسايل مالى زمينه خدمت پيش آيد، بايد از خدمت به دوستان و نيازمندان دريغ نكنيد. يك عامل درونى انسان را وامى‌دارد تا از دارايى خود مايه بگذارد و به ديگران خدمت كند و در برابر، عامل ديگرى او را از اين خدمت باز مى‌دارد. نيروى نخست كه آدمى را به خدمت مالى به ديگران دعوت مى‌كند يك عنوان كلى و عام به نام «بذل و بخشش» دارد و در برابر آن، گرايش به «بخل» باعث مى‌شود آدمى امساك كند. حضرت على(عليه السلام) در اين مقام مى‌فرمايند: بايد سعى كنيد كه قدرت شما بر بذل بيشتر از تمايل شما بر

‌