كمك يكديگر بشتابند. اگر رفتارها بر محبت و صميميت مبتنى نباشد و روابط اجتماعى بر صفا و يكرنگى استوار نباشد، آدمى رغبت نمى‌كند كه حتى به خويشان خود مراجعه نمايد و آنها را به يارى بخواند و از همين روى آنها نيز روحيه مراجعه ندارند. به هرحال با حفظ رويّه الهى و عزّت نفس و غنايى كه اسلام ما را به آن دعوت مى‌كند، نبايد از كمك‌گرفتن از ديگران روى‌گردان بود. از طرف ديگر به هنگام غنا و توانمندى نيز بايد به يارى ديگران شتافت و به شكلى رفتار كرد كه ديگران با رغبت هرچه بيشترى به سراغ ما بيايند و از ما يارى بخواهند. البته بى‌ترديد اين مهم به ميزان صميميت و محبت‌آميز بودن روابط بستگى دارد.

بايد توجه داشته باشيم كه در اين همدلى و هميارى، نزديكان و اقوام سهم بيشترى دارند و بر ديگران مقدمند؛ لذا اگر به خويشاوندان كمتر توجه كنيم مورد مؤاخذه و سرزنش بيشترى واقع مى‌شويم. هم‌چنين پرواضح است كه اگر به خويشاوندان خود كمك نكنيم ديگران هرگز اميدى به خيرانديشى و يارى ما نخواهند داشت؛ از اين روى به ما ذره‌اى اعتماد نمى‌كنند تا نيازشان را نزد ما بياورند؛ زيرا كسى كه از خويشان و نزديكان خود بريده باشد ديگر كسى اميد و رغبتى در مراجعه به او نخواهد داشت.

آفات روابط اجتماعى سالم‌

در اين بخش عبارت‌هاى ثبت شده از متن وصيت مولى‌الموحدين على(عليه السلام) كمى دچار اختلاف لفظى شده است. در كتاب وزين بحارالانوار عبارت اَلتَّجَرُّمُ وَجْهَ القَطِيعَة وارد شده است در حالى كه در برخى از نسخه‌ها عبارت اَلتَّحرِيمُ وَجْهُ القَطِيعَة ثبت شده است. لذا در توضيح اين كلمات كمى ابهام به چشم مى‌آيد. لفظ «التحريم» به معناى منع‌كردن، بازداشتن و جلوگيرى كردن است ولى واژه «اَلتَّجَرُّم» يعنى رفتار نامناسبى كه مكرر انجام مى‌پذيرد. با عنايت به اين اختلاف تعبير، معناى فرمايش حضرت(عليه السلام) چنين مى‌شود كه «تحريم» يا «تجرم» باعث قطع ارتباط با ديگران مى‌شود. اگر كسى سؤال كند كه علت قطع‌شدن رابطه انسان‌ها با يكديگر و آفت حفظ ارتباط سالم انسان‌ها با يكديگر چيست، اين كلام مولاى متقيان در جواب آن بيان مى‌شود كه: اَلتَّحْرِيمُ [اَلتَّجَرُّمُ] وَجْهُ الْقَطِيعَةِ؛ يعنى اگر كسى چيزى را

‌