هستيد اصرار نكنيد، كه ثمره خوبى نخواهد داشت. بى‌ترديد عدم تمايل طرف مقابل مى‌تواند علل متعددى داشته باشد. گاه بى‌ميلى طرف مقابل ناشى از سوء تفاهم است و گاه سوء ظن بى‌مورد مانع رفاقت مى‌شود كه بايد موانع را با سعى و تلاش مرتفع ساخت؛ ولى اگر در هر صورت و با وجود رفع موانع از ناحيه شما، طرف مقابل تمايلى به دوستى و رفاقت ندارد، اصراركردن جز اتلاف وقت و پشيمانى و به هدردادن اعتبار و ارزش و... نتيجه‌اى نخواهد داشت. اميرمؤمنان(عليه السلام) مى‌فرمايند: وَلاَتَرْغَبَنَّ فِى مَنْ زَهِدَ فِيك؛ اگر كسى نسبت به تو بى‌ميل است، تو نسبت به او رغبت نشان مده و در دوستى با او اصرار نكن.

دوستى گسستنى نيست‌

اين كلام گوياى گام‌هاى نخستين در شكل‌گيرى دوستى است و مراحل شكل‌گيرى دوستى را نشان مى‌دهد كه گاه پيشنهاد دوستى مورد پذيرش قرار مى‌گيرد و گاهى نيز طرف مقابل، تمايلى به رفاقت نشان نمى‌دهد. در اين صورت همان‌گونه كه گفتيم انسان نبايد به زور خود را به طرف مقابل تحميل كند. اما اگر پيشنهاد دوستى مورد پذيرش واقع شد، بى‌ترديد بايد به شكل ديگرى عمل كرد؛ يعنى بعد از اين‌كه انسان شخصى را به دوستى انتخاب كرد و طرفين به يكديگر علاقه‌مند شدند و درصدد برآمدند تا با هم رابطه دوستانه داشته باشند، بحث ديگرى مطرح است. در اين‌جا اگر مدتى بعد از برقرارى رابطه دوستى يكى از دو طرف به دلايلى بى‌ميل گرديد و درصدد قطع رابطه برآمد چه بايد كرد؟ آيا اين‌جا هم مثل همان حالت اول بايد بگوييم چون تو تمايل به دوستى ندارى پس من هم اصرارى به دوستى ندارم و چون تو حقوق رفاقت را رعايت نمى‌كنى من هم حقوق دوستى را رعايت نخواهم كرد؟ پاسخ اين است كه خير؛ اين‌جا بايد به دستورالعمل ديگرى در باب معاشرت عمل كرد.

اگر رفاقت به شكل صحيح و بر پايه اصول دينى بنيان يافته است گسستن آن شايسته نيست. اگر ما براى زندگى دينى و دنيايى خود دوست مناسبى برگزيديم و رفاقتى مطلوب و خداپسند برقرار شد، به صرف تمايل به قطع رابطه از طرف مقابل، ما نيز نبايد چنين كارى انجام دهيم؛ بلكه برعكس ما بايد تلاش كنيم تا اين پيوندِ در حال گسستن، تقويت گردد. هرگز

‌