پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٨٧ - مقدمه

آرزوهاى طولانى

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم

اِيّاكَ وَالاِْتِّكالَ عَلَى الْمُنى فَاِنَّها بَضائِعُ النُّوكى وَ مَطَلٌ عَنِ الْاخِرَةِ وَ الدُّنْيا؛

از تكيه نمودن بر آرزوها بپرهيزيد كه همانا سرمايه احمقان است و مانع خير آخرت و دنيا مى‌باشد.

مقدمه‌

همان‌گونه كه گذشت اين قسمت از وصيت‌نامه مولا امير مؤمنان(عليه السلام) به فرزندشان امام حسن مجتبى(عليه السلام) به صورت كلمات قصار و نصايح كلى كه بدون توضيح و تفسير مى‌باشند، بيان گرديده است. حضرت(عليه السلام) در اين فراز مى‌فرمايند: اِيَّاكَ وَالاِْتِّكَالَ عَلَى الْمُنى فَاِنَّها بَضائِعُ النُّوكى؛ مبادا بر آرزوها اعتماد كنيد كه آرزوها مال‌التجاره احمقان و نابخردان است. نوكى، جمع «نوك» به معناى احمق و نابخرد مى‌باشد. بايد بررسى كنيم كه منظور حضرت(عليه السلام) از اين عبارت چيست؟ معناى الفاظ اين كلام خيلى شبيه به هم ولى موارد استعمال آنها مختلف است؛ از اين روى برخى افراد در تفسير و فهم معناى آن دچار اشتباه مى‌شوند. به طور كلى گاهى برداشت‌هاى نادرستى در مورد الفاظ عام و مطلق وارد شده در روايات و آيات رخ مى‌دهد؛ چرا كه قيدها به صورت ضمنى، خفىّ يا لُبّى و تخصيص‌ها و تقييدها به صورت منفصل بيان مى‌شوند. و لذا كسانى كه توجهى به اين امور ندارند دست به برداشت‌هاى نادرستى مى‌زنند. به همين جهت است كه براى فهم آيات و روايات، انس با روايات، آيات و مبانى معارف اسلامى ضرورت دارد. اگر چه همه آيات و روايات نور هستند و انسان بايد از آنها استفاده كند، ولى بايد توجه داشته باشيم كه پى‌بردن به معانى دقيق بعضى از آيات و