مى‌فرمايند: انسان خوشبخت كسى است كه قناعت ورزد. قناعت حد اعتدال بين ولخرجى و خسّت و حسدورزى است. به تعبير بهتر انسانِ قناعت‌پيشه شخصى است كه از افراط و ولخرجى و تفريط و خسّت در رفتارهاى خود پرهيز مى‌كند و در واقع قَنُوع بودن لازمه رعايت اعتدال و حد وسط بين افراط و تفريط است و قناعت از مصاديق اعتدال و ميانه‌روى است. چنين فردى به تعبير على(عليه السلام) انسانى خوشبخت است و از فضيلت برخوردار مى‌باشد. روشن است كه اعتدال، وسط دو راه افراط و تفريط قرار گرفته و به تعبيرى اعتدال دو طرف دارد؛ يكى افراط و ديگرى تفريط. لذا مى‌فرمايد يكى از زشت‌ترين و پليدترين هم‌نشينان، كه انسان را احاطه مى‌كند حسادت است. حسدورزى و رشك بردن به ديگران تجاوز از جاده اعتدال است. خداوند براى هر شخصى بهره‌اى خاص از نعمت‌هاى خود مقرر فرموده و براى هر فردى روزى مخصوصى معين نموده است؛ اما شخص حسود اين روزى معين شده را نمى‌پذيرد و اگر خود چيزى دارد، آرزو مى‌كند كه ديگران آن را نداشته باشند و نمى‌تواند برخوردارى ديگران را تحمل كند. او در واقع به نوعى تفريط در حق مبتلاست و اين راه بى‌ترديد مسير قصد و ميانه نيست؛ بلكه به يقين مسير جور و ستم است.

اعتدال در آمال و آرزوها‌

آدمى نسبت به آينده خود سه روحيه و حالت ذهنى دارد: گاه به خيال‌پردازىِ افراط‌گونه مبتلا مى‌شود و كاملا در عالم خيال و توهّم زندگى مى‌كند؛ مثلا در عالم ذهن ساختمانى را مى‌سازد و آن را تزيين مى‌كند و فلان مقام و منصب را به دست مى‌آورد و ثروت و سرمايه‌اى به هم مى‌رساند و...؛ در حالى كه هيچ يك از اين امور در خارج وجود ندارند. پرواضح است كه شخص عاقل نه‌تنها خود از اين افكار پرهيز دارد؛ بلكه وقتى اين افكار و رفتار را در ديگران نيز مشاهده مى‌كند سخت دچار تعجب مى‌شود و با خود مى‌گويد اين شخص فردى متعادل و سالم نيست. در برابر اين گروه، افرادى قرار مى‌گيرند كه هرگز به خود جرأت تصميم‌گيرى نمى‌دهند، و حتى افكارى كه نمايان‌گر تصميم جديد است به ذهن خود خطور نمى‌دهند. ذره‌اى اميد به پيروزى و موفقيت در وجود آنها نيست تا به پشتوانه آن به سراغ فعاليت‌هاى

‌