پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٠٨ - معيار رعايت حقوق ديگران در اخلاق
اندازهاى حق را رعايت كند؛ كه اگر يكى از طرفينْ حقوق ديگرى را رعايت نكند، بر طرف ديگر لازم و واجب نيست كه حقوق وى را رعايت نمايد؛ مثلاً اگر يكى از دو رفيق ناسازگارى پيشه كند و جفا و بىمهرى نشان دهد و در نهايت، حقوق طرف مقابل را رعايت نكند، در اين صورت ضرورت ندارد كه طرف ديگر حقوق او را رعايت كند. چه بسا رعايت حقوق از جانب يكى از طرفين و خوشرفتارى وى، موجب جرىتر شدن شخص متخلف گردد. پس در برخى موارد، رعايت حق ديگران مشروط به اين است كه طرف مقابل هم حق را محترم بشمارد. البته همچنان كه اشاره كرديم رعايت برخى از حقوق مشروط به رعايت متقابل نيست؛ لذا اگر يكى از طرفين، حق را رعايت نكند موجب آن نمىشود كه طرف ديگر هم بتواند حق وى را زير پا بگذارد؛ بلكه بر ديگرى لازم است كه حق طرف مقابل را رعايت كند؛ نظير برخى حقوقى كه در مورد دوست يا پدر و مادر وجود دارد.
در بسيارى از مواقع، تا زمانى كه طرف مقابل موقعيت اجتماعى و مالى دارد، حقوق وى را رعايت مىكنند؛ اما به محض اينكه از موقعيت اجتماعى خود، ساقط مىشود و ثروت وى از كفَش مىرود، دوستانْ جفاكار مىشوند و حقوق رفاقت فراموش مىگردد؛ چنانكه گويى اصلا رفاقتى بين آنها وجود نداشته است. در چنين موقعيتى است كه حضرت(عليه السلام) شرط رعايت حقوق ديگران را اين مىداند كه، طرف مقابل نيز حق تو را رعايت كند، نه اين كه صاحب حق از موقعيت اجتماعى و مقام و منزلتى رفيع برخوردار باشد؛ بلكه حتى اگر موقعيت اجتماعى وى پايين نيز باشد به سبب حقشناسىاش، مىبايد حقوق او را رعايت كنيد: إِعْرِفِ الْحَقَّ لِمَنْ عَرَفَهُ لَكَ رَفِيعًا كَانَ أَوْ وَضِيعًا.
اين كلام حضرت(عليه السلام) هشدارى است در مورد غفلتهايى كه انسان به طور طبيعى به آن مبتلا مىشود. برخى افراد بهگونهاى تربيت شدهاند كه وقتى رفيق آنها موقعيت اجتماعى خود را از دست مىدهد، اندك اندك وى را فراموش مىكنند؛ در حالى كه مؤمن نبايد اينگونه رفتار كند. مؤمن بايد حقشناس باشد و در همه حالات حقوق ديگران را رعايت نمايد؛ هرچند صاحب حق هيچ موقعيت اجتماعىيى نداشته باشد. تنها معيار رعايت حقوق ديگران آن است كه طرفْ نسبت به شما حقشناسى داشته باشد و حق شما را تضييع نكرده باشد.