صاحبان نفوس قدسى و خواندن دعا و... از جمله امورى هستند كه ميل‌هاى نهفته عالى را برمى‌انگيزند. در كنار تمام اين راه‌ها، عمل به دستورات اخلاقى معلمان اخلاق و پاى‌بندى به فرامين و نواهى شارع مقدس تأثير به‌سرايى در شكوفايى اين گرايش‌ها و رفع موانع دارد.

در مناجات شعبانيه تعبير بسيار آموزنده‌اى در اين باره وجود دارد كه حضرت چنين مى‌فرمايند: اِلَهى لَمُ يَكُنْ لِى حَوْلٌ فَأَنْتَقِلَ بِهِ عَنْ مَعْصِيَتِكَ اِلاَّ فِى وَقْت اَيْقَظْتَنِى لَِمحَبَّتِك؛ خداى من! نيرويى در من نبوده است تا بتوانم به وسيله آن از نافرمانى تو دست بردارم مگر در آن هنگام كه تو مرا براى دوستى و محبت خود بيدار كردى. در اين تعبير، دو نيروى متعارض در وجود انسان به تصوير كشيده شده كه يكى در جهت معصيت و حركت به سمت پايين و ديگرى رو به كمال و پاكى است. حال حضرت امير(عليه السلام) در اين مناجات در مورد اين تعارض مى‌فرمايند: خدايا من توان فرار از معصيت تو را ندارم و گرفتار گناه هستم و نمى‌توانم از آن دست بشويم؛ مگر اين‌كه به نيروى محبت خود مرا از اين هلاكت نجات بخشى.

در قرآن كريم نيز چنين كشمكشى به تصوير كشيده شده است كه گويا دو جاذبه نيرومند از دو جهت مخالف، انسان را به دو سوى مقابل هم مى‌كشانند؛ يكى به سمت خدا و ديگرى به سويى مخالف آن. يك گرايش آن است كه آدمى را به طرف خدا و افرادى كه وجودشان از محبت خداوند لبريز است سوق مى‌دهد و از سوى ديگر، جاذبه‌هاى شيطانى آدمى را به سوى هواى نفس و محبوبيت‌هاى كاذب اجتماعى و رسيدن به پُست و مقام و دنياطلبى و زرق و برق دنيا مى‌كشاند. اين گزيده مناجات شعبانيه، محبت خداوند را بزرگ‌ترين نيرويى مى‌داند كه انسان را از شيطان و هواى نفس دور مى‌سازد و به سوى خداوند سوق مى‌دهد. اگر اين عامل در انسان تقويت گردد به راحتى او را از چنگ نيروهاى غير الهى نجات مى‌بخشد.

براساس پژوهش‌هاى علمى نيز آدمى در كشاكش نيروى‌هاى متعدد قرار دارد و هر يك از اين جاذبه‌ها او را به سويى مى‌كشاند و هر يك فعاليت خاصى را مى‌طلبند. در اين بين، افرادى كه مجذوب محبت الهى هستند هرگز مقهور شيطان و عوامل او نمى‌شوند و شياطين نمى‌توانند در آنها نفوذ كنند. هدف ارسال رسل و انزال كتب، تربيت انسان‌ها و تعديل اين اميال است؛ تا اميال الهى در آنها زنده شود و جاذبه‌هاى معنوى تقويت گردد و انسان از تيررس عوامل غيرالهى مصون بماند.

‌