پس حوادث و جريان‌هاى روزگار شبيه هم هستند؛ اما نه در تمام جهات بلكه فقط در جهتى خاص كه بايد آن جهت خاص مشابهت را كشف كنيم تا بتوانيم از رهگذر آن وجه مشترك و جهت شباهت، براى آينده و رخدادهاى آن بهره‌بردارى كنيم. البته بايد توجه داشت كه مشابهت غير از مطابقت است. در مطابقت، مشابهت و هماهنگى كامل لازم است؛ در حالى كه در مشابهت، كافى است دو پديده از يك جهت خاص بر هم منطبق باشند؛ لذا بر اساس همان نقطه شباهت، وحدت حكم پيدا مى‌كنند؛ مثلا تمام حوادثى كه در گذشته رخ داده، پايدار نبوده است و خوشى و ناخوشى روزگار، هردو، گذشته‌اند و زوال يافته‌اند. حال مى‌توانيم از همين وجه اشتراكِ عدم دوام و پايدارى بفهيم كه پديده‌ها و حوادث آينده عالم نيز موقتى است و دوام ندارد. هر چه در اين عالم اتفاق مى‌افتد در اين جهت با هم شباهت دارند و همه فانى هستند: مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ مَا عِنْدَ اللَّهِ بَاق.[١] آنچه در اين عالم نزد شماست همه فانى مى‌شود و اين جهت شباهت در همه امور وجود دارد. يا اگر بعضى از سنت‌هاى الهى به طور مشترك در تمام حوادث و پديده‌ها كشف گردد، رمز و جهت اصلى حوادث آينده هم به دست خواهد آمد و راه تدبير صحيح را فرا روى آدمى مى‌گشايد.

در قرآن كريم بسيارى از سنت‌هاى الهى درباره حوادث و پديده‌ها و تدبيرهاى الهى بيان شده است كه در همه جوامع و اعصار به طور يكسان اتفاق مى‌افتد. از همين روى است كه وقتى به گذشته نگاه مى‌كنيم، مى‌توانيم كشف كنيم كه چنين پديده‌اى در آينده نيز رخ خواهد داد؛ مثلاً از سرگذشت مردمِ ناسپاسى كه با حق ستيزه كردند و بى‌مهابا ظلم و ستم نمودند و عاقبت خوبى نداشتند، پى مى‌بريم كه ظلم و ناسپاسى عاقبت خوبى ندارد و آينده‌اى ناخوشايند در انتظار افراد حق‌ناشناس است و مردمى كه كفران نعمت مى‌كنند، مردم بدفرجامى هستند؛ چه كشف كرده‌ايم كه سنت الهى بر اين است كه خداى متعال اراده فرموده كه هر كس ناسپاسى كند نعمت از او سلب شود: لَئِنْ شَكَرْتُمْ لاََزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِى لَشَدِيد[٢]. اين سخن حقيقتى مسلّم است و كليت دارد.

[١] نحل (١٦)، ٩٦. [٢] ابراهيم (١٤)، ٧. ‌