مى‌فرمايد: لِكَيْلاَ تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلاَ تَفْرَحُوا بِمَا ءَاتَيكُم[١]؛ اين تقديرات را براى شما بيان كرديم و گوشزد نموديم كه تمام اين امور مقدر الهى است، تا اگر روزى گرفتارى‌اى براى شما پيش آمد ايمان خود را از دست ندهيد و زياده از حد ناراحت نشويد: لِكَيْلاَ تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُم، و بدانيد خداوند عليم چنين مصلحت ديده است.

مقدرات و تكليف شرعى‌

توجه داريم كه مسايل عاطفى و تكاليف شرعى در كنار مقدرات الهى، خود موضوع ديگرى است؛ مثلاً اگر مشاهده كرديد كه شبى همسايه به مصيبتى مبتلا شده است، مى‌بايد بنا به وظيفه شرعى و احساسات و عواطف انسانى كه وظيفه‌اى اخلاقى است به كمك او بشتابيد؛ نه اين‌كه با خود بگوييد تقدير چنين بوده و لازم نيست كمك و دل‌سوزى كنيم. حل مشكلات ديگران يك تكليف است و تكاليف ما، غير از علم به تقدير حكيمانه الهى است. وقتى در جايى زلزله رخ مى‌دهد و صدها نفر گرفتار مى‌شوند، دل‌سوزى و كمك به مردم بى‌پناه يك موضوع است و اين كه چرا خداوند وقوع چنين زلزله‌اى را مقدر كرده است تا باعث مرگ و بى‌خانمانى هزاران انسان شود موضوع ديگرى است كه بايد در ساحت ذهن به آن پاسخ درخور داد، تا به بنيان ايمان آسيب وارد نسازد.

همين‌طور در حوادث شخصى، گاه وقتى اشخاص كم‌ظرفيت و بى‌حوصله به گرفتارى و بلايى مبتلا مى‌شوند زبان به شكايت باز مى‌كنند كه خداوند هرچه بلا در خزانه دارد بر سر ما ضعفا فرو مى‌بارد؛ اما اگر از قبل، اين اعتقاد در آنان تقويت شده باشد كه هر پديده‌اى بر اساس تدبير حكيمانه الهى رقم مى‌خورد و هر چيز حساب و كتابى دارد و از قبل طراحى شده است، ديگر هرگز زبان به شكوه نمى‌گشايند: إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِير[٢]؛ براى خداوند تقدير و تدبير از پيش‌بينى كردن آسان‌تر است. گمان مبريد كه چون تدبير عالم و تقدير امور آن از هزاران سال قبل و از ازل براى من و شما مشكل مى‌باشد براى خدا هم اين‌گونه است. نه، براى خدا هيچ كارى مشكل نيست: إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا اَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُون[٣].

[١] حديد (٥٧)، ٢٣. [٢] حديد (٥٧) ٢٢. [٣] يس (٣٦)، ٨٢. ‌