پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٤٠ - تأثير تربيتى قضا و قدر
همان است كه حرف آخر را مىزند. خيال مىكنيد هر كسى كه تلاشش بيشتر است بهرهاش هم از زندگى بيشتر مىباشد!؟ مبادا تصور كنيد كه تنها با تلاش خود به روزى و متاع دنيا مىرسيد تا با تكيه بر همين انديشه باطل، حريصانه كوشش كنيد و به صورت افراطى زحمت بكشيد. اين روحيه دنياپرستان و مبتلايان به دنياست. آنها تمام همّ و غمّشان تأمين زندگى مادّى بهتر و تأمين رفاه بدن مىباشد. چنين انسانى يك موجود حريص و سيرىناپذير است كه به هواى تأمين زندگى اين دنيا دست از تكاليف واجب شرعى مىشويد و آداب اخلاقى و معاشرت انسانى را رها مىكند و دايم به دنبال پول بيشتر در تلاش است. روشن است كه چنين روحيه و رويهاى در زندگى براى تمام انسانها، بهويژه مسلمانان و مخصوصاً مسئولان يك كشور اسلامى بسيار مضر است. با چنين طرز فكرى انسان هرگز به اهداف عالى زندگى خود نمىرسد؛ مثلاً اگر يك دانشپژوه به اين افكار مبتلا گردد هرگز فرصت درس خواندن نخواهد يافت.
پس شايد علت توجه دادن به اينكه هميشه روزى در اثر تلاش شخصى به دست نمىآيد و خدا روزى را مىرساند اين است كه آدمى زندگى حريصانه نداشته باشد. در واقع اين سفارش براى جلوگيرى از زندگى آزمندانه است و روح توكل را در انسان ايجاد و تقويت مىكند. اگر بخواهيم در اين زمينه نمونههاى عينى ذكر كنيم نمونههاى شيرين و فراوانى وجود دارد و چه بسا همه شما تجربه كرده باشيد يا داستانهايى در اين زمينه شنيده و خوانده باشيد كه اشخاصى بدون تلاش، به مزايايى از زندگى دنيا رسيدهاند كه با هزاران سال تلاش به دست نمىآيد.
البته نيازى به تذكر نيست كه كسب روزى، منحصر در تأمين نيازهاى شكم نيست؛ بلكه به تمام آنچه آدمى در زندگى اين دنيا و آن دنيا بدان نيازمند است روزى گفته مىشود. توجه به اينكه روزى هر شخصى هميشه و صرفاً در سايه تلاش خود او به دست نمىآيد باعث آن مىشود كه آدمى در ارتباط با ديگران و در زندگى رفتار متعادلى داشته باشد و حريصانه عمل نكند؛ چه مىداند كه تلاش او علت تامه تحصيل معاش و كسب روزى نيست. چه بسا تلاش مىكند، اما به نتيجه نمىرسد و گاهى هم تلاش نكرده به روزى بىحساب مىرسد و گاه نيز با تلاشى فراوان تنها به اندكى از متاع دنيا دست مىيابد.