دوستى و حتى شكل آغاز دوستى و ادامه آن و كيفيت برخورد با دوست در شرايط مختلف و... بپردازيم؛ ولى از آن‌جا كه پرداختن به تمام مباحث فوق خارج از حوصله بحث فعلى ماست و خود، بحث و فرصت مستقلى مى‌طلبد و از سوى ديگر چون بناست سير بحثمان طبق همين بيانات حضرت على(عليه السلام)در اين وصيت باشد، لذا حريم كلام را به مباحث مطرح شده در اين وصيت‌نامه الهى محدود مى‌سازيم.

هم‌چنين بايد توجه داشته باشيم كه وقتى در اين‌جا از دوست و دشمن، يا دوستى و دشمنى صحبت مى‌كنيم با صرف نظر از آن شرايطى است كه بايد در مقام انتخاب دوست در نظر گرفت. طبيعى است كه دوست‌گزينى افراد براساس معيارهاى گزينش آنها متفاوت است؛ مثلا اگر ايمان ملاك گزينش باشد، حتى به حسب اختلاف مراتب ايمان، افراد در انتخاب دوست متفاوت عمل مى‌كنند. كسى كه از ايمان برترى برخوردار است و معرفت كامل‌ترى دارد توجهش در زندگى معطوف رضوان الهى است و جز رضايت خداوند سبحان چيز ديگرى نمى‌طلبد؛ لذا طبعاً در انتخاب دوست هم همين معيار را در نظر مى‌گيرد و دوستى انتخاب مى‌كند كه معاشرت با او دايماً وى را به خداوند متعال نزديك و نزديك‌تر سازد. كسانى كه ايمانشان ضعيف‌تر است، حداقل در مقام رفاقت، با كسى طرح دوستى مى‌ريزند كه به دين و اعتقادشان ضرر نرساند. اين افراد اگرچه به پيشرفت معنوى خود كمتر توجه دارند ولى به ضرر خود رضايت نمى‌دهند. و بالاخره افرادى كه دچار ضعف حادّ ايمان هستند در رعايت شرايط اخوت و رفاقت سهل‌تر عمل مى‌كنند.

حضرت على(عليه السلام) در اين مقام درصدد بيان شرايط گزينش دوست نيست، بلكه پيش‌فرض كلام حضرت(عليه السلام) اين است كه رفاقت براساس موازين اسلامى و صحيح صورت گرفته است. اكنون در اين فضا حضرت على(عليه السلام) اصولى را بيان مى‌فرمايند كه رعايت آنها براى حفظ و ادامه اين رفاقت خوب و ايده‌آل لازم است.

الف) صميميت

از جمله امورى كه بايد در مقام حفظ رفاقت رعايت گردد، صميميت در دوستى است. از جمله لوازم اين صميميت اين است كه وقتى با كسى رفيق مى‌شويد نبايد دشمنان او را به

‌