وَأَحْسِنِ الْبَذْلَ، وقُلْ لِلنَّاسِ حُسْنًا. وأىُّ كَلِمةِ حِكَم جَامِعَة أَنْ تُحِبَّ لِلنَّاسِ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِكَ وَتَكْرَهُ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لَهَا. إِنَّكَ قَلَّ مَا تَسْلَمُ مِمَّنْ تَسَرَّعْتَ إِلَيْهِ، اَوْ تَنْدِمُ إِنْ تَتَفَضَّلَ عَلَيْهِ. وَاعْلَمْ أَنَّ مِنَ الْكَرَمِ الوَفَاءُ بِالذَّمَمِ، وَالصُّدُودُ آيَةُ المَقْتِ وَكَثْرَةُ الْعِلَلِ آيَةُ الْبُخْلِ، وَلَبَعْضُ إِمْسَاكِكَ عَلَى أَخِيكَ مَعَ لَطُف خَيْرٌ مِنْ بَذْل مَعَ جَنَف، وَمِنَ الْكَرَم[١]صِلَةُ الرَّحِمِ وَمَنْ يَثِقُ بِكَ أوْ يَرْجُوصِلَتَكَ اِذَا قَطَعْتَ قِرَابَتَكَ؟ اَلتَّجَرُّمُ وَجْهُ الْقَطِيعَةِ[٢]، إِحْمِلْ نَفْسَكَ مِنْ اَخِيكَ عِنْدَ صَرْمِهِ إيَّاكَ عَلَى الصِّلَةِ، وَعِنْدَ صُدُودِهِ عَلَى اللُّطْفِ وَالْمُقَارَبَةِ، وَعِنْدَ جُمُودِهِ عَلَى البَذْلِ وَعِنْدَ تَبَاعُدِهِ عَلَى الدُّنُوِّ، وَعِنْدَ شِدَّتِهِ عَلَى‌اللِّينِ، وَعِنْدَ جُرْمِهِ عَلَى الْعُذْرِ حَتَّى كَأَنَّكَ لَهُ عَبْدٌ وَكَأَنَّهُ ذُوالنِّعْمَةِ عَلَيْكَ، وَإِيَّاكَ أَنْ تَضَعَ ذلِكَ فِى غَيْرِ مَوْضِعِهِ، أَوْتَفْعَلَهُ بِغَيْرِ أَهْلِهِ؛

و به نيكى ببخش و با مردم به نيكى سخن بگو، و اين سخن چه كلام حكيمانه جامعى است: دوست بدارى براى مردم آنچه براى خود دوست مى‌دارى و ناپسند شمارى براى آنها آنچه را كه براى خود ناپسند مى‌دانى. به ندرت رخ مى‌دهد كه درباره كسى دچار شتاب‌زدگى شوى و سالم بمانى، يا پشيمان شوى آن‌گاه كه به او احسان نمايى، و بدان كه همانا وفاى به پيمان از بزرگوارى است و روى برگرفتن نشان بغض و كينه، و عذرجويىِ بسيار علامت بخل است، و چه‌بسا دريغ همراه با لطف و مهربانى بهتر از بخشش با ترشرويى به برادرت باشد. صله رحم از كرم است. اگر از خويشاوندان خود بريدى [ديگر] چه كسى به تو اعتماد خواهد كرد و به

[١] در بعضى نسخه‌ها «من التكرم» آمده است. [٢] در نسخه ديگر اين عبارت «التحريم وجه القطيعه» است. ‌