پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٦٠ - ضرورت سنت آزمودن در دفتر خلقت
و منفعت معمولا متاع موجود را از دست مىدهد؛ اما گاهى از روى حرص و آز، متاع نقد و قابل توجهى را مىدهد به اميد اين كه شايد ده سال ديگر مقدار بيشترى به دست آورد و منفعت فزونترى كسب كند. واضح است كه اين كار نه تنها عقلايى نيست، از نظر شرع هم مذموم است. حضرت على(عليه السلام) در اين فراز وصيت خود مىفرمايد: وَلا تُخاطِرْ بِشَىء رَجاءَ اَكْثَرَ مِنْه؛ متاع موجود را صرفاً به اميد اين كه بيشتر از آن را به دست آورى، به خطر نينداز و از بين مبر! منفعتى را كه الآن در كف دارى و نگهدارى آن ميسور و معقول مىباشد، غنميت بشمار و آن را به اميد واهى رسيدن به سود بيشتر از كف مده! مگر اين كه دو نكته را رعايت كرده باشى: ١. رسيدن به آن آرزو، به قضاوت عقل، ممكن باشد؛ يعنى به حكم عقل بايد آن گاه به كارى اقدام نماييم كه وجود منفعت مشروع و صحيح، تضمين شده باشد و طبق يك منطق عقلانى رسيدن به آن نفع بيشتر، صحيح و پذيرفته شده باشد. ٢. راه نيل به آن نفع، يك روش صحيح و درست باشد.
اين پند حضرت على(عليه السلام) در واقع نهى از رفتار حريصانه و آزمندانه است؛ رفتارى كه انسان از روى حرص و طمع، منافع موجود خود را به گمان باطلِ رسيدن به منافع بيشتر از دست بدهد. به يقين اين عمل از نظر عقلا و به حكم عقل، كارى صحيح نيست و از ديدگاه اسلامى هم رفتارى مذموم مىباشد؛ چراكه از بىاعتمادى به خداوند سبحان سرچشمه مىگيرد.
ضرورت سنت آزمودن در دفتر خلقت
انسان بايد به دنبال روزى برود. سنت الهى بر اين است كه انسان روزى خودش را در اين عالم با تلاش خود به دست بياورد. خداوند سبحان نخواسته كه انسان در اين عالم بىكار بنشيند تا روزىاش از آسمان نازل گردد. البته گاهى اوقات به طور استثنايى، خداوند از آسمان مائدهاى خاص نازل مىفرمايد كه آن هم مطابق مصالحى است كه در نظر دارد و بر اساس حكمت رقم مىزند.
اما چرا قانون خلقت و اراده الهى بر اين استوار گرديده است كه انسان در اين عالم بايد تلاش كند تا روزىاش را به دست بياورد؟ در پاسخ بايد گفت كه اين عمل خود، حكمتهايى دارد. وجود مصالح زيادى موجب مىگردد تا اين مسير فرا روى آدمى گشوده شود. آدمى