عقيده عجله ننماييد كه بعد بازگشت از آن مشكل است. البته اگر بعد از تفكر و تأمل هم اشتباه كرديد، بايد بپذيريد؛ چراكه بازگشت از اشتباه از اصرار كردن بر آن نفع بيشترى دارد و موجب حفظ شخصيت شما مى‌گردد. وقتى مردم بفهمند كه شما اشتباه كرده‌ايد، اما با وجود داشتن اشتباه خود باز هم آن را ادامه مى‌دهيد، از شما نفرت پيدا مى‌كنند. مردم انسان لج‌باز را دوست ندارند. خود ما هم همين‌طور هستيم. پس چرا با لج‌بازى كارى مى‌كنيم كه موجب نفرت ديگران مى‌شود!؟ گمان مى‌بريم كه شخصيت خود را حفظ مى‌كنيم، در صورتى كه با همين اعمال نكوهيده، شخصيت خود را از بين برده و كوچك مى‌سازيم. شايد براى مدتى كوتاه بتوانيم كسى را فريب دهيم و بگوييم همين است كه ما مى‌گوييم، ولى بالأخره بعد از مدتى واقعيت آشكار مى‌شود و پرده اعتبار ما دريده و لج‌بازى ما بر ملا مى‌گردد. اين حالت را همه ما در زندگى روزمره مكرر تجربه كرده‌ايم؛ يا خود سخت به آن مبتلا هستيم و يا گرفتار افراد مبتلاى به اين روحيه مى‌باشيم. بايد بدانيم كه اگر چه ممكن است يكى، دو بار طرف مقابل متوجه شود و يا قانع بشود و يا فريب بخورد و چيزى نگويد، ولى بالاخره روزى اشتباه، مشخص و واقعيت، معلوم و مشت ما باز خواهد شد. وقتى فهميديم كه حرف غلطى زده‌ايم و كار اشتباهى از ما سر زده است، بايد زود از اين اشتباه برگرديم. اگر به كسى توهين نموديم، زودعذرخواهى كنيم؛ چون هر چه بيشتر وقت بگذارد كدورت عميق‌تر و بيشتر رسوخ مى‌نمايد و علاج آن دشوارتر مى‌شود. اگر گناهى نموديم زودتر توبه كنيم و اصرار بر گناه را كه خود يك نوع لج‌بازى است، كنار بگذاريم. لجاجت، انسان را به آن‌جا مى‌رساند كه على‌رغم اين كه حق را مى‌فهمد، آن را انكار مى‌كند و حتى حاضر نيست در ذهن خود آن را قبول كند.

شايد براى برخى مشكل باشد كه بپذيرند انسان با وجود اين كه حقانيت چيزى را مى‌فهمد و يقين دارد مطلب حقى است با اصرار و پافشارى بگويد حق نيست. تصور اين روحيه مشكل است تا چه رسد به تصديق آن كه بسيار مشكل‌تر مى‌باشد؛ لذا مى‌گويند نمى‌شود يك چنين روحيه‌اى در آدمى بروز كند. اما قرآن مى‌فرمايد: وَ جَحَدُواْ بِهَا وَ اسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ...[١]؛ فرعونيان وقتى آيات الهى را در دست موسى ديدند، يقين كردند كه درست و حقيقت است، اما

١و٢. نمل (٢٧)، ١٤.

‌