مواد و غذاها به قلب انسان عرضه شود، مى‌توان اميدوار بود كه قلب روز به روز برافروخته‌تر و به كمال خود نزديك‌تر گردد. اما اگر قلب را رها كرده، با هرچيزى آن را تعذيه نموديد و از هر عاملى براى برانگيخته شدن احساسات و عواطف استفاده كرديد و يا آن را به حال خود رها كرديد، ديگر اميد رشد و تكامل، يك آرزوى بيهوده خواهد بود و روز به روز اسباب انحراف و سقوط قلب، بيشتر فراهم مى‌شود. پس بايد مواظب باشيم تا ادب را به قلب بياموزيم و مطالب صحيح، مفيد و آموزنده را به آن عرضه كنيم. در مورد احساسات و عواطف هم وسايلى فراهم كنيم كه احساسات مطلوب و عواطف الهى در آن برانگيخته بشود؛ نه احساسات و عواطف شيطانى.

شُرب مدام بايد تا جان برافروزد‌

نكته ديگرى كه از اين فراز وصيت حضرت على(عليه السلام) استفاده مى‌شود اين است كه قلب به عنوان مركز ادراك و احساس به تغذيه دمادم احتياج دارد. گاهى ما گمان مى‌كنيم وقتى مطلبى را فهميديم و به آن عالم شديم ـ چه از راه برهان يقينى، چه از طريق نقل، چه از راه شهود و... ـ ديگر بارمان را بسته‌ايم؛ مثلا گمان مى‌كنيم كه اگر يك بار دانستيم كه خدا هست و ايمان هم آورديم و گفتيم: اشهد ان لا اله الاّ اللّه، تا ابد كافى است، در صورتى كه اين طور نيست. همان طور كه براى ايجاد روشنايى مواد سوختى و انرژى زا ضرورت دارد، براى بقاى روشنايى هم بايد به طور دايم و متناوب سوخت و انرژى لازم را تأمين نمود تا خاموش نشود و فعاليّت آن مستمر باشد. قلب آدمى نيز همين‌طور است و نيازمند تأمين مدام انرژى مى‌باشد. با يك بار دانستن و برهان اقامه نمودن، كار تمام نمى‌شود. توجه به يك مطلب فقط تا مدتى، كم يا زياد، مى‌تواند اثر داشته باشد. التبه مدت زمان تأثير آن مطلب به قدرت نفوذ آن و يا عوامل خارجى مثبت و منفى ديگر كه انسان را تحت تأثير قرار مى‌دهند، بستگى دارد. به هرحال وقتى آدمى مطلب حقى را ياد مى‌گيرد، تأثيرش در رفتار انسان محدود است. از همين رو بايد از آن مراقبت كرد، رشد داد و تغذيه نمود والاّ خاموش مى‌شود و اثرش از بين مى‌رود. يك بار علم پيداكردن و يك‌بار ايمان آوردن براى انسان تا آخر عمر كافى نيست. انسان بايد عقايد و

‌