اظهر اين است كه هر گاه قضاى ماه رمضان باشد، روزۀ آن روز صحيح نيست و يك روز ديگر را بگيرد، مگر اين كه وقت تنگ شده باشد و ماه رمضان نزديك باشد. در اين وقت دور نيست كه بگوييم صحيح است و لكن احوط، اعادۀ آن است بعد رمضان، و اما در روزۀ سنتى پس اظهر صحت آن است، و اما ساير روزههاى واجبى مثل نذر و كفارۀ رمضان و غير آنها پس در آن اشكال هست و دور نيست ترجيح صحت روزه و تتابع شهر كفاره به هم نمىخورد، هر گاه روزه را بگيرد، و لكن احتياط اين است كه در آنجا هم عمدا بر جنابت نماند تا صبح.

٤٠٠- سؤال:

در جايى كه جاهل مسأله، مفطرى را به عمل نياورده باشد قضاى آن روزه واجب است يا نه؟ و تقصير در اخذ مسائل روزه باعث قضاست يا نه؟

جواب:

بلى تقصير در اخذ مسائل روزه مثل تقصير در اخذ مسائل نماز است، و روزه عبارت است از اين كه نيت كند كه امساك مىكنم از طلوع فجر تا مغرب از آن چند چيز كه خدا واجب كرده است امساك از آنها را، واجب، قربة إلى اللّٰه. پس تا نداند كه آن چند چيز كدامهاست چگونه نيت امساك از آنها را مىكند و عوام را چون گمان اين است كه روزه همين ترك اكل و شرب و جماع است به همان قصد اكتفا مىكنند و شكى نيست كه همين اينها تنها روزه نيست، بلكه بايد قصد ترك اكل و شرب و جماع با زن، مرد، بلكه حيوانات و ترك رساندن غبار غليظ به حلق عمدا و ترك دروغ بستن به خدا و رسول و ائمه (ع) و ترك استمنا و ارتماس و حقنۀ مايع عمدا و به جنابت ماندن عمدا تا صبح و (هم چنين ساير اشيائى است كه خلافى است) و بايد مقلد مجتهدى باشد و نيت كند ترك هر چيزى را كه مجتهد او واجب مىداند ترك آن را، بلى هر گاه همۀ اشياء اجماعى و خلافى را داند و بخصوص رأى مجتهد خود را نداند هر گاه قصد ترك همۀ