اظهر اين است كه حكم كثير الشك جارى است در آن چه شك در آن بسيار مىكند و سرايت به غير آن نمىكند، حتى اين كه هر گاه كسى در قرائت مثلا بسيار شك مىكند نه در ساير اجزاى نماز، همان در قرائت بنا را بر عدم اعتنا به شك مىگذارد نه در ساير اجزاء.

٢٨٤: سؤال:

هر گاه كسى اذكار و ادعيه نماز را سهوا يا غفلتا غلط بخواند آيا سجدۀ سهو بايد بكند يا نه؟ و هم چنين هر گاه اجزاى سوره را غلط بخواند يا در سوره كلمهاى سهوا زياد كند به گمان اين كه اين از قرآن است سجدۀ سهو بايد بكند يا نه؟

جواب:

سجدۀ سهو براى هر زياد و كم كردن سهوا، خوب است، و لكن اظهر اين است كه واجب نيست الّا در چهار موضع، يكى تكلم سهوا يكى سلام بى موقع سهوا و يكى فراموش كردن تشهد و يكى شك در ميان چهار و پنج بعد از اكمال سجدتين و در فراموش كردن يك سجده هم، كمال تأكيد دارد و نزديك به وجوب است.

٢٨٥: سؤال:

در حالت قرائت كسى شك كند كه آيا تشهد اين ركعت دوم را نخواندهام يا يك سجده از اين ركعت به جا نياوردهام و مىداند كه احدهما شده است، چه كند؟

جواب:

احوط اين است كه بنشيند و هر دو را به جا آورد و بر خيزد و در كتاب «جواب و [١] سؤال» دوم، تحقيق آن شده.

[١]: كتاب «السؤال و الجواب» يا: جواب و سؤال، همين كتاب است كه جامع الشتات ناميده مىشود. مرحوم ميرزا ابتدا كتابى را تحت اين عنوان نوشته سپس سؤال و جوابهاى زيادى در دفتر كارش جمع مىگردد كه مجددا به كتاب قبلى افزوده مىشود منظورش از «دوم» همان است كه قبلا نوشته بوده همان طور كه در مقدمه بيان گرديد و ممكن است دفتر اول و دوم با هم به مردم ارائه شده سپس از مرحله دوم دفتر سوم نيز بدان افزوده شده است آن چه مسلم است تنها دو بار منتشر شده است.