باطن دهان را (بعد از زوال عين از براى تطهير بقايايى كه در بن دندان باشد از غذا و مثل آن) به مضمضه كردن تطهير مىتوان كرد، لا اقل دو دفعه مضمضه كند و بريزد.

٣٤- سؤال:

در هر يك از اعضاى ثلاثه غسلى وضو و غسل، آب را كه از طرف اعلى مىريزد و دست مىكشد بايد مجموع اجزاء طرف اعلى اثر نموده بعد الاسفل فالاسفل تا به انتها و هر گاه همچه باشد در وضو بعد از ريختن آب بر مرفق و كشيدن دست تا سر انگشتان، طرف ديگر بالاى دست مغسول، گاه است كه خشك مىماند.

جواب:

ابتدا به اعلى، در غسل واجب نيست بلكه مستحب است و اما در اعضاى وضو كه شستن آنها واجب است ابتدا كردن به اعلى، واجب است و اظهر در نزد حقير اين است كه واجب است شستن اعلاى هر جزوى از اجزاى عصا، قبل اسفل همان جزء، نه اين كه واجب باشد كه مجموع اعلاى عضو قبل از مجموع اسفل آن شسته شود.

مثلا آب را كه بر رو مىريزد طرف راست رو را، هر گاه اول دست بمالد از بالا و بشويد تا به ذقن و بعد طرف چپ را به همين نحو صحيح است و اين كه طرف پايين جانب راست رو، قبل از طرف بالاى جانب چپ شسته شود ضرر ندارد و هم چنين دستها كه هر گاه از مرفق آب ريخت و يك طرف دست راست تا سر انگشتان و بعد طرف ديگر را شست تا سر انگشتان ضرر ندارد.

و اين كه نوشتهاند كه آب تمام مىشود و آن طرف خشك مىشود بى معنى است به جهت آن كه اگر دست ترى دارد و از ترى آن طرف به اين طرف مىتوان آورد كه غسل متحقق شود، به همان اكتفا مىكند و اگر وفا نمىكند يك غرفه ديگر آب بردارد تا غسل تمام شود مگر آن كه مراد او همان عدم تحقق غسل اعلى، باشد قبل از اسفل و هم چنين است كلام در ترتيب مستحبى غسل.

٣٥- سؤال:

متوضى هر گاه مشغول شستن دست چپ بوده، برخاسته سه چهار قدم يا بيشتر برود تا تكيه به ديوارى يا درختى بنمايد چه صورت دارد يا جوراب بكند؟-؟

جواب:

هيچ كدام آنها ضرر ندارد، همين كه موالات عرفى برجاست يعنى در عرف اهل شرع و دين نمىگويند كه اين شخص دست برداشت از وضو و جفان جميع اعضاى