است قبل از ركوع و خصوص روايت رجاء [١] بن ابى ضحاك در عمل حضرت رضا (ع) در راه خراسان دلالت بر ثبوت قنوت دارد در شفع، و لكن صحيحه عبد اللّٰه بن سنان [١] دلالت دارد بر اين كه قنوت در وتر، در ركعت ثالثه است قبل از ركوع، به ضميمۀ اخبار صحيحۀ و معتبرۀ بسيار كه دلالت دارند وتر، نام سه ركعت است.

و بعض متأخرين علما، تصريح به سقوط قنوت شفع كردهاند و مصرحى به ثبوت آن بخصوصه در نظر نيست و روايت رجاء هم ضعيف است و آن اخبار صحيحۀ عامه هم بيش از اين دلالت ندارند كه قنوت، قبل از ركوع است نه اين كه در هر دو ركعتى قنوتى هست، بلى در اخبار ديگر كه در ذكر «قبل از ركوع» [نيستند] (بلكه دلالت دارند بر اين كه در هر نماز قنوت است در هر فريضه و نافله) دلالت به عنوان عموم است. و به هر حال، عمل حقير در ترك قنوت است.

٣٠٨- سؤال:

كاردى كه دستهاش استخوان مجهول الحال باشد در نماز چه صورت دارد؟

جواب:

اظهر صحت است، اگر چه احوط، اجتناب است.

٣٠٩- سؤال:

احتياط در ظهر جمعه چيست؟ آيا جمع بين صلاتين است يا ترك جمعه و اتيان ظهر، بنا بر عدم وجوب عينى جمعه و هر گاه جمع، احوط باشد، آيا احتياط به مباشرت فقيه است يا بمن جاز له الامامة حاصل مىشود و در صورت تحقق احتياط به مباشرت فقيه، آيا تفقه در بعضى مسائل بنا بر جواز تجزى اجتهاد، كافى است يا نه؟

جواب:

احتياط در جمع بين صلاتين است، هر چند قايل به وجوب عينى باشيم، زيرا كه مفروض اين است كه در وجوب عينى هم دليل آن يقينى نيست بلكه ظنى است، پس دليل بر حرمت آن نيست، و اما دليل جواز (بلكه استحباب) همان ادلّۀ احتياط است،

[١]: بحار الأنوار ج ٤٩ ص ٩٥- ٩١، حديث طولانى- و نيز- مسند الامام الرضا ج ١ ص ٤٤- ٤٠، و عيون الاخبار ٢- ١٨٠، رجاء بن ضحاك از طرف مأمون مامور بود كه امام را از مدينه به مرو آورد، چندان اعتنائى به حديث او نمىكنند.

[١] وسائل: ج ٢ ص ٩٠٠، ابواب قنوت باب ٣ ج ٢.