الاطلاق در منهيات عبادات نسبت به عبادات، ملاحظه كرده، حكمت و مصلحت در همان است. پس گوييم مثلا آدابى كه در نماز از اين حيثيت كه نماز است نسبت به مرد، از اين حيثيت كه مرد است ملاحظه كرده، راجح در فعل آن، همان است كه وضع كرده و شكى نيست كه مقصود مستأجر هم بايد اشرف اوضاع و اصلح آنها باشد و اين در واجبات و محرمات كمال وضوح دارد، مثل نماز در حرير و انحنا به قدر اقل واجب در مرد.

٢٢٤- سؤال:

هر گاه مصلّى در قنوت يا سجود نماز واجب يا مستحب، از آيات قرآنى به قصد دعا تلاوت نمايد، منشأ بطلان نماز مىشود يا نه؟

جواب:

مانعى ندارد.

٢٢٥- سؤال:

هر گاه مصلّى، اعراب آخر آيات حمد و سوره، يا ساير اذكار و ادعيه را نداند، نمازش باطل است يا در حالت وقف به سكون، مىخواند كافى است؟

جواب:

ظاهر اين است كه وقف كردن به سكون، كافى است در صحت نماز، هر چند نداند كه اعراب آخر كلمه چه چيز است، بلى اگر خواهد وصل كند بايد اعراب را بداند، چون وصل به سكون جايز نيست، پس بايد بداند كه به چه نحو بايد بخواند.

٢٢٦- سؤال:

مصلّى، كلمهاى يا حرفى را غلط گفته، يا درست از مخرج ادا نشده و در تكرار نيز غلط يا درست ادا نشود، در دفعۀ ثالثه، فعل كثير به عمل مىآيد يا نه؟

جواب:

اين را فعل كثير نمىگويند. بلى اگر اين شخص، وسواسى و كثير الشك است و مكرر تكرار كلمه مىكند، ظاهر اين است كه تكرار، مبطل باشد. به جهت اين كه اين منهى عنه است و ذكر و قرآن و دعايى كه در نماز جايز است منصرف به اين نوع قرآن و ذكر، نمىشود، خصوصا هر گاه منجر به فعل كثير شود، يا قرائت را از اسلوب قرائت بيرون كند.

خلاصه بايد تمييز كرد ما بين اين كه جزما غلط گفته بود و تكرار از براى تدارك غلط است، و ما بين اين كه شك در صحّت داشت و در محل خود تدارك آن مىكند. و ما بين اين كه تكرار كند از باب احتياط كه بر وجه اكمل بگويد. و ما بين اين كه وسواسى است و به متابعت شيطان، تكرار مىكند.

جواب: اظهر اين است كه تكرار موصوف و مضاف، ضرور نباشد، چون در اول بار بر