شخصى مسائل ضروريۀ محتاج اليه خود را از مجتهد فرا گرفته و باز عمل كرده، آيا جايز است بعد از ممات آن مجتهد تقليدا له به قول او عمل نمايد و به ديگران بگويد كه به قول آن مجتهد عمل نمايند با وجود مجتهد حىّ يا نه-؟

جواب:

دور نيست جواز عمل او، به قول مجتهد اول، و لكن ديگران بايد خود به مقتضاى تشخيص خود، تكليف خود را به عمل بياورند و به محض قول او كه به قول آن مجتهد عمل كنند، اكتفا نكنند و به هر حال احوط، اين است كه با تيسر عمل به قول مجتهد حىّ، اكتفا به تقليد ميت نكنند.

٢٨٠: سؤال:

بعضى از فضلا مىگويند كه «على ولى اللّٰه» را در اذان يك مرتبه بگوييد و ترك نكنيد كه على ولى اللّٰه، روح نماز است و نماز، بى او صورت ندارد، حقيقت را بيان فرماييد.

جواب:

اشهد ان عليا ولى اللّٰه، نه جزء اذان و نه اقامه است و امّا در گفتن آن، مضايقه نمىكنم، به قصد تيمّن يا به اعتبار آن چه دلالت دارد بر ذكر ولايت عقيب نبوّت و احوط در اقامه، ترك آن است، چون فرمودهاند كه فصول اقامه را به شتاب و متوالى بگويند و ذكر آن منافى نماز و توالى است و اين كه فرمودهاند در اذان، يك بار بگويند از براى اين است كه فرق ظاهر شود، ما بين آن و ساير فصول اذان، تا توهم جزئيت نشود و سخن بعض فضلا كه نماز، بى او صورت ندارد، صورتى ندارد.

٢٨١: سؤال:

هم چنان كه علما، مطلق ذكر دعا را در نماز، مضر نمىدانند، آيا مطلوب است ذكر هم در هر جايى از نماز باشد همين كه ذكر خداست ضرر ندارد يا نه؟

جواب:

مطلق ذكر در نماز ضرر ندارد، مگر اين كه در بين قرائت باشد و به نحوى كند كه قرائت را از اسلوب قرائت خارج نكند.

٢٨٢: سؤال:

هر گاه شخصى به سفر چهار فرسخى مىرود و احتمال مىدهد كه در آن مكان قصد اقامه كند، يا سى روز متردد بماند، آيا نماز را قصر مىكند و برگشتن