و اما هر گاه دو نماز بر پا شود و معلوم باشد كه سبقتى واقع شده و معلوم نباشد كه از كدام است. باز نماز همه باطل است و اكثر گفتهاند كه هر گاه ممكن باشد جمعه به اين كه وقت باقى باشد و همه يك جا جمع شوند يا دور شوند به قدر يك فرسخ، جمعه اعاده كنند. و مسأله خالى از اشكال نيست.

٢٧٤: سؤال:

هر گاه كسى ادراك كند بعضى از تكبيرات نماز ميت را، باقى تكبيرات را با ادعيه به جا آورد يا نه-؟

جواب:

هر گاه جنازه را بر نمىدارند آن تكبيرات باقى مانده را با دعاى بعد از آنها بخواند تا به آخر. و هم چنين هر گاه برمىدارند و اما به سمت قبله مىبرند باز تكبيرات را با ذكرها بگويد تا به آخر، و هر گاه جنازه را برمىدارند و به سمت قبله هم نمىبرند همان تكبيرات باقى مانده را پى يكديگر بگويد و خلاص شود بدون ذكر و دعا.

٢٧٥: سؤال:

آيا غيبت متجاهر به فسق را مىتوان كرد؟ و آيا شخصى كه تقصير در اخذ مسائل دينيۀ خود نموده، متجاهر به فسق است يا نه؟

جواب:

معنى جواز غيبت متجاهر به فسق اين است كه كسى كه مشهور است به فسق، و در ظهور آن ميان مردم مضايقه ندارد، مثل فلان كس سازنده يا خمار، يا فلان كس مطرب يا مغنى يا فلان كس پا كار [١] يا داروغه و امثال اينها كه اين عملها شغل اوست و وصف كردن او به اين صفات مكروه او نيست. در همين معاصى، غيبت او مستثنى است بلكه حقيقت اين را غيبت نمىگويند و اما كسى كه بر او گران است كه او را وصف كنند به معصيتى، جايز نيست غيبت آن، مگر در جايى كه نهى از منكر موقوف باشد بر آن، و مجرد ترك اخذ مسائل دينيه بر وجه صحيح، اين را متجاهر به فسق

[١]: پا كار: پاى كار: فضولى كه مردم را (يا ميزان محصولات و در آمد مردم را) به اطلاع مامورين ارباب يا دولت ظالم لو دهد: مزدورى كه براى ظالم خبر چينى مىكند: مزدورى كه جريمه و وجوه را براى ظالم دريافت مىنمايد.