تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٧٩ - توضيحى در بارهء علم خداوندى كه با كلمهء ماضى يا مستقبل ذكر شده است

زمان وفضا وقوانين طبيعت نمودار مى گردد .
در دو آيهء ديگر در قرآن مجيد مادهء تمحيص در آزمايشات الهى وارد شده است ، بدين قرار :
« إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ اَلْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُه وتِلْكَ اَلأَيَّامُ نُداوِلُها بَيْنَ اَلنَّاسِ ولِيَعْلَمَ الله اَلَّذِينَ آمَنُوا ويَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ والله لا يُحِبُّ اَلظَّالِمِينَ . ولِيُمَحِّصَ الله اَلَّذِينَ آمَنُوا ويَمْحَقَ اَلْكافِرِينَ . أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا اَلْجَنَّةَ ولَمَّا يَعْلَمِ الله اَلَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ ويَعْلَمَ اَلصَّابِرِينَ ٣ : ١٤٠ - ١٤٢ . [١] اگر بر شما زخمى اصابت كرده است به گروه خصم هم مثل همان زخم رسيده است . اين روزگاران را ميان مردم به جريان مى اندازيم وتا خداوند بداند كسانى را كه ايمان آورده‌اند واز شما گواهانى بگيرد وخداوند ستم كاران را دوست نمى دارد وتا خالص وتصفيه كند كسانى را كه ايمان آورده‌اند وكفار را نابود بسازد . آيا گمان مى كنيد كه شما بدون اين كه خداوند مجاهدين وبردباران شما را بداند ، مى توانيد به بهشت وارد شويد ) .
از آيات فوق معلوم مى شود :
اولا - مقصود از آزمايش تحصيل علم به حقيقت آزمايش شده نيست ، بلكه مقصود ونتيجه عبارت است از خالص شدن وتصفيه گشتن .
ثانيا - جملهء « ولما يعلم الله الذين » به خوبى روشن مى سازد كه مقصود از ظهور علم خداوند ، نقش بستن كارهاى بندگان در پهنهء هستى وواقعيت است ، زيرا مسلم است كه علت وانگيزهء واقعى ورود به رضوان الله ولقاء الله وايام الله ، خود اعمال صالحه ورشد اختيارى شخصيت انسانى است نه علم خداوندى .
آيهء دوم به اين قرار است :
« قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ اَلَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ اَلْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ

[١] سوره آل عمران ، آيهء ١٣٥ تا ١٣٧ . .