تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٧٦ - توضيحى در بارهء علم خداوندى كه با كلمهء ماضى يا مستقبل ذكر شده است

به همه چيز اعم از حوادث جهان طبيعت وكارهاى اختيارى انسان اثبات مى كند مانند :
« قالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ اَلسَّماواتِ واَلأَرْضِ وأَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ ٢ : ٣٣ » [١] ( خداوند فرمود : من به شما نگفتم تمام غيب آسمانها وزمين را مى دانم ومى دانم آن چه را كه آشكار مى كنيد وآن چه را كه مخفى مى داريد ) .
آيا مقدمات كار ارادى واختيارى انسانها وخود آن كارها كه از پديده هاى فيزيكى است با باعظمتتر از غيب زمين وآسمانها است ، وجزئى از عالم هستى نيست كه خداوند به همهء اجزاء وشئون ظاهرى وباطنى آن دانا است ؟ » أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ الله يَعْلَمُ ما فِي اَلسَّماءِ واَلأَرْضِ ٢٢ : ٧٠ » [٢] ( آيا نمى دانى كه خداوند به همهء آن چه كه در آسمان وزمين است داناست ) اين مضمون در طه ١١٠ والانبياء ٢٨ والحج ٧٦ نيز وارد شده است ( مى داند آن چه را كه پيش رويشان خواهد آمد وآن چه كه بر آنها گذشته است ) « يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وما خَلْفَهُمْ ٢ : ٢٥٥ . » [٣] « وهُوَ الله فِي اَلسَّماواتِ وفِي اَلأَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وجَهْرَكُمْ ويَعْلَمُ ما تَكْسِبُونَ ٦ : ٣ . » [٤] ( او است خداوند در آسمانها وزمين ، پنهانى وآشكار شما را مى داند ومى داند آن چه را كه انجام خواهيد داد ) .
اين مضمون را آيات متعددى متذكر شده است از آن جمله : النحل آيه ١٩ ، هود ٥ ، ق ١٦ ، النحل ٢٣ طه ٧ والنمل ٢٥ و ٧٤ والقصص ٦٩ .

[١] سوره البقره ، آيهء ٣٣ . .
[٢] سوره الحج ، آيهء ٧٠ . .
[٣] سوره البقره ، آيهء ٢٥٥ . .
[٤] سوره الانعام ، آيهء ٣ . .